Τέλος στα "ψιλά γράμματα": Πλαφόν στα καταναλωτικά δάνεια

Το Υπουργείο Ανάπτυξης προωθεί νέο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών μέσω αυστηρότερων κανόνων, μεγαλύτερης διαφάνειας στις τραπεζικές συναλλαγές και διεύρυνσης των δικαιωμάτων των πολιτών. Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες, καθώς και πρόσθετες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς να προβλέπει αναδρομική ισχύ για ήδη υφιστάμενες συμβάσεις.

Οι νέες ρυθμίσεις στην καταναλωτική πίστη, οι οποίες αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή από τις 20 Νοεμβρίου, αφορούν δάνεια χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις έως 100.000 ευρώ και καλύπτουν το σύνολο των καταναλωτικών και επισκευαστικών δανείων, καθώς και τις πιστωτικές κάρτες. Στο πλαίσιο αυτό καθιερώνεται πιο αυστηρή υποχρέωση διαφάνειας, με τις τράπεζες να οφείλουν να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλα τα επιτόκια, τις προμήθειες και τους ενδεχόμενους κινδύνους, καταργώντας στην πράξη τις ασαφείς ή παραπλανητικές συμβατικές διατυπώσεις. Παράλληλα, ενισχύεται το δικαίωμα υπαναχώρησης του καταναλωτή, ο οποίος θα μπορεί να ακυρώνει τη σύμβαση εντός 14 ημερών χωρίς επιβάρυνση και χωρίς υποχρέωση αιτιολόγησης. Στις εξ αποστάσεως συμβάσεις προβλέπεται επίσης η δυνατότητα επικοινωνίας με φυσικό πρόσωπο, ώστε να μην περιορίζεται η εξυπηρέτηση αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένα συστήματα, κάτι που κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό για ηλικιωμένους και ευάλωτες ομάδες.

Κεντρική τομή του νέου πλαισίου αποτελεί η εισαγωγή μηχανισμών περιορισμού της υπερχρέωσης. Προβλέπεται ανώτατο όριο στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ), το οποίο θα κυμαίνεται έως το 30%–50% του μέσου όρου που δημοσιοποιεί ανά τρίμηνο η Τράπεζα της Ελλάδος. Επιπλέον θεσπίζεται ανώτατο όριο στη συνολική επιβάρυνση αποπληρωμής σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο: έως 60% για δάνεια διάρκειας έως 4 ετών, έως 70% για δάνεια 4 έως 8 ετών και έως 75% για δάνεια άνω των 8 ετών, εξαιρουμένων των πιστωτικών καρτών.

Ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση δίνεται μέσω της θεσμοθέτησης του λεγόμενου «δικαιώματος στη λήθη» για επιζώντες καρκίνου. Συγκεκριμένα, απαγορεύεται η χρήση ιατρικών δεδομένων που σχετίζονται με ογκολογική νόσο για τη σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων συνδεδεμένων με δανεισμό, εφόσον έχουν παρέλθει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας, διασφαλίζοντας ίση πρόσβαση σε τραπεζικά προϊόντα.

Τέλος, το νομοθετικό πλαίσιο επεκτείνεται και σε ζητήματα πράσινης μετάβασης και λειτουργίας της αγοράς. Από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026 τίθενται σε ισχύ κανόνες κατά των παραπλανητικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών («greenwashing»), με σαφή ορισμό εννοιών όπως οι περιβαλλοντικές δηλώσεις και τα σήματα βιωσιμότητας. Παράλληλα, καθιερώνεται το «δικαίωμα στην επισκευή», με υποχρέωση ενημέρωσης των καταναλωτών για τη δυνατότητα επιδιόρθωσης προϊόντων αντί αντικατάστασης, για συγκεκριμένες κατηγορίες όπως οικιακές συσκευές, τηλεοράσεις, ηλεκτρονικές συσκευές, κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, servers, εξοπλισμό αποθήκευσης δεδομένων και λοιπό τεχνολογικό εξοπλισμό.