Πολιτικές πρόληψης και καταπολέμησης της αστεγίας

Η ισότιμη πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγη συνιστά ουσιώδες δομικό συστατικό καθώς επίσης και θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Η απόκτηση κατάλληλης και ασφαλούς κατοικίας τελεί σε άμεση συνάρτηση με την εξασφάλιση του ελάχιστου ανεκτού επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Αν και η αστεγία στην Ελλάδα δεν έχει λάβει διαστάσεις έντονου κοινωνικού προβλήματος, όπως σε άλλες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, ωστόσο οι αλλεπάλληλες παγκόσμιες κρίσεις, έχουν δημιουργήσει και στη χώρα μας τους νεοάστεγους,

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη  ήδη από το 2019 έχει αναγάγει σε ύψιστη πολιτική προτεραιότητα την έμπρακτη υποστήριξη των ευάλωτων πολιτών που ζουν σε συνθήκες αστεγίας και φτώχειας και σχεδιάζει ενεργητικές πολιτικές για την ολιστική στήριξη τους και την κοινωνική τους επανένταξη. Η δέσμη των πολιτικών που θεσπίζουμε αποβλέπει αφενός στην ενίσχυση της πρόληψης της αστεγίας και αφετέρου στην υλοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της. Τα αποτελέσματα των πολιτικών μας είναι ήδη ορατά, αφού πολύ λιγότεροι συμπολίτες μας ζουν πλέον στο δρόμο σε σχέση με το παρελθόν.

Στη συλλογική και πολυδιάστατη αυτή προσπάθεια, η στενή συνεργασία των δήμων αλλά και των φορέων της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στο πεδίο είναι απαραίτητη, αφού οι δομές φιλοξενίας τους, με τους ξενώνες, τα υπνωτήρια και τις λοιπές υποστηρικτικές υπηρεσίες που παρέχουν, αποτελούν για αρκετούς συμπολίτες μας ένα καταφύγιο αλληλεγγύης και ασφάλειας, ένα μεταβατικό βήμα στο δρόμο για την πλήρη κοινωνική τους επανένταξη. Ενισχύοντας την ορατότητα τους και τη δυνατότητα συμμετοχής τους στον κοινωνικό ιστό, επεκτείναμε τη χορήγηση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και στους συμπολίτες μας που φιλοξενούνται σε δομές αστέγων.

Η κυβέρνηση μας διαμορφώνει μια νέα αξιακή και δημοκρατική κουλτούρα ισότιμης συμμετοχής, αφού αφενός ενισχύουμε τη συνεργασία της Πολιτείας, των δήμων και της κοινωνίας των πολιτών με συνδυασμένες δράσεις και πολιτικές και διακριτούς ρόλους .

Οι ίδιοι οι άστεγοι μας δείχνουν το δρόμο για την κοινωνική τους συμπερίληψη. Εμείς ως πολιτεία έχουμε χρέος να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη τους προς το οργανωμένο κράτος, να τους βοηθήσουμε να απεγκλωβιστούν από την κοινωνική περιθωριοποίηση και να ενισχύσουμε έμπρακτα την ορατότητα τους.

Το εθνικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της αστεγίας που είχαμε εκπονήσει στη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και είχε παρουσιαστεί στο υπουργικό συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2023, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ύψους 72000000 ευρώ, αποτελεί έναν συνεκτικό οδικό χάρτη, με διασυνδεδεμένες ενεργητικές πολιτικές, με στόχο την πρόληψη και την καταπολέμηση της αστεγίας έως την πλήρη εξάλειψη της.

 Οι σχεδιαζόμενες πολιτικές από τις οποίες κάποιες έχουν ήδη θεσμοθετηθεί ενώ άλλες βρίσκονται σε εξέλιξη, διαρθρώνονται στους ακόλουθους άξονες:  Πρόληψη, παρέμβαση στην κρίση, επανένταξη, καταγραφή, εκπαίδευση, θεσμικές παρεμβάσεις, αξιολόγηση σχεδίου δράσης.

Βασική μας προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση της πρόσβασης σε προσιτή κατοικία για τους πιο ευάλωτους και σ’ αυτό συμβάλλει η υλοποίηση του πιλοτικού προγράμματος κοινωνικής κατοικίας. Επιπλέον, στην πρόληψη και την υποστήριξη των οικονομικά ασθενέστερων συμπολιτών μας συντελεί και το πρόγραμμα κάλυψη, στόχος του οποίου είναι η διάθεση για τρία χρόνια ιδιωτικών κατοικιών που είχαν ενταχθεί παλαιότερα στο πρόγραμμα Εστία, σε νέους, δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, παρέχοντας τους ένα δίχτυ ασφάλειας και κοινωνικής προστασίας.  

Για την ουσιαστική υποστήριξη και ενεργή ένταξη των ευάλωτων συμπολιτών μας δεν αρκεί απλώς μια προσιτή κατοικία, αλλά απαιτείται και ένταξη τους στην αγορά εργασίας. Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι άστεγοι και οι δικαιούχοι του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος εντάσσονται πλέον στις ειδικές κοινωνικές ομάδες της ΔΥΠΑ, με προγράμματα κατάρτισης και εργασιακής  ένταξης.

Στην καταπολέμηση της αστεγίας συμβάλλει ουσιωδώς και το πρόγραμμα «στέγαση και εργασία», το οποίο βασισμένο σε μια ολοκληρωμένη, συνεκτική προσέγγιση, παρέχει στους ωφελούμενους σπίτι για δύο χρόνια, ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και εργασιακή ένταξη ή κατάρτιση ανάλογα με τις ανάγκες τους.

Επιπρόσθετα, στο εθνικό σχέδιο δράσης προβλέπουμε τη δημιουργία προγράμματος ενίσχυσης των δράσεων streetwork,, με την υλοποίηση εκπαιδευτικών σεμιναρίων σε εργαζόμενους σε φορείς που παρέχουν υπηρεσίες σε αστέγους.

 Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στα άτομα που διαβιούν στο δρόμο και τελούν σε κατάσταση ακραίας ευαλωτότητας όπως είναι τα ΛΟΑΤΚΙ_+ άτομα και τα ουσιοεξαρτημένα άτομα, γιατί πέραν της κοινωνικής απομόνωσης αντιμετωπίζουν συχνά τη βία και με κακοποιητικές συμπεριφορές.  Στην κατεύθυνση αυτήν, εγκρίθηκε η ίδρυση και λειτουργία ημιαυτόνομων διαμερισμάτων για ευάλωτα ΛΟΑΤΚΙ+ πρόσωπα με παράλληλη ψυχοκοινωνική στήριξη και ενδυνάμωση, ενώ στην Αθήνα λειτουργεί πλέον με τη συνεργασία του ΟΚΑΝΑ και του ΚΕΘΕΑ ξενώνας μεταβατικής φιλοξενίας άστεγων, ουσιοεξαρτημένων ατόμων, τα οποία δέχονται με όρους πλήρους σεβασμού και αξιοπρέπειας, υπηρεσίες νοσηλευτικής φροντίδας και ψυχολογικής υποστήριξης και υποστηρίζονται κατά τη διαδικασία επανένταξης.

Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν τεθεί γερά θεμέλια για τη μετάβαση των πλέον ευάλωτων συμπολιτών μας που βιώνουν την αστεγία από την περιθωριοποίηση στην ορατότητα, με αποτέλεσμα οι αθέατοι συμπολίτες μας να είναι πλέον ορατοί και να εντάσσονται ενεργά στην κοινωνία.  

Στο πλαίσιο αυτό οφείλουμε όλοι να συνεργαστούμε για την προώθηση της συλλογικής ευημερίας και την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, εξασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες στους κοινωνικά πιο ευάλωτους, στη βάση των αρχών της ισονομίας, της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης.