Ουκρανία: Φόβοι για κλιμάκωση - Οι πρώτες κυρώσεις της Δύσης στη Ρωσία

Σε τεντωμένο σχοινί η κατάσταση στην Ουκρανία, με τις ΗΠΑ και την ΕΕ να ανακοινώνουν την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία, την ώρα που η Μόσχα ανακοίνωσε ότι στέλνει στρατεύματα στις αποσχισθείσες περιοχές. Ηδη, από χθες η Δύση επέβαλε τις πρώτες κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία, με την ΕΕ να ανακοινώνει ομόφωνα τη συμφωνία των ΥΠΕΞ, ενώ λίγο αργότερα ο Τζο Μπάιντεν ανακοίνωσε με τη σειρά του μία σειρά κυρώσεων προς τη Μόσχα. Πάντως, την ίδια ώρα, η ανησυχία για περαιτέρω ανάφλεξη της κατάστασης εντείνεται, καθώς πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ρωσία συνεχίσει να αναπτύσει στρατεύματα στα σύνορα με την Ουκρανία, ενώ οι εκρήξεις στα αποσχισθείσες περιοχές συνεχίζονται.

Οι φόβοι ενισχύονται και από τις τελευταίες εξελίξεις, αφού η ουκρανική πλευρά εκφράζει έντονες ανησυχίες για το ποιες τελικά είναι οι επιδιώξεις του Πούτιν. Χαρακτηριστική είναι και η απόφαση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, που ανακοίνωσε μερική επιστράτευση, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι καλεί εφέδρους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, απέκλεισε για την ώρα το ενδεχόμενο γενικής επιστράτευσης, μετά την ανακοίνωση της Ρωσίας ότι στέλνει στρατιωτική δύναμη στην ανατολική Ουκρανία. «Είμαι έτοιμος να τερματίσω τον πόλεμο μέσω διμερών συζητήσεων και με τη συμμετοχή άλλων ηγετών» είπε, και συμπλήρωσε πως «το βασικότερο είναι να διατηρηθεί η εδαφική κυριαρχία της Ουκρανίας».

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι εξακολουθεί να επιδιώκει την έξοδο από την κρίση μέσω της διπλωματικής οδού, χαιρέτισε την πρόθεση της Τουρκίας να συμμετάσχει σε πολυμερείς συνομιλίες, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να παραχωρήσει εδάφη στη Ρωσία.

 «Ο απώτερος στόχος του είναι να καταστρέψει την Ουκρανία. Δεν ενδιαφέρεται για μέρη της Ουκρανίας. Δεν ενδιαφέρεται καν να κρατήσει ολόκληρη τη χώρα υπό τον έλεγχό του. Αυτό που ξέρω με βεβαιότητα, και αυτό αποδείχθηκε περίτρανα, δυστυχώς, στη χθεσινή του ομιλία, είναι ότι μισεί την ουκρανική πολιτεία, πιστεύει ότι η Ουκρανία δεν έχει δικαίωμα ύπαρξης επισήμανε μεταξύ άλλων ο Ουκρανός ΥΠΕΞ. Ο ίδιος, μιλώντας στο Fox News, δήλωσε ότι «οι κυρώσεις που ανακοίνωσε ο πρόεδρος Μπάιντεν μοιάζουν δυνατή πρώτη κίνηση αν τις δούμε ως τέτοια». Πρόσθεσε ότι το Κίεβο δεν ζητεί από τις ΗΠΑ να αναπτύξουν στρατεύματα στην ουκρανική επικράτεια.

Ολα αυτά την ώρα που η Ρωσία έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα σταλεί στρατός στις αποσχισθείσες περιοχές, ενώ τόσο το Reuters, όσο και η αμερικανική εταιρεία Maxar κάνουν λόγο για νέα ανάπτυξη ρωσικών στρατευμάτων στη Λευκορωσία, στα σύνορα με την Ανατολική Ουκρανία.

Το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας μετά τις αποφάσεις Πούτιν προφανώς έγινε ακόμη μεγαλύτερο, καθώς ο Λευκός Οίκος προ λίγων ωρών απέκλεισε το ενδεχόμενο μίας Συνόδου Κορυφής. «Ασφαλώς» δεν σχεδιάζεται Σύνοδος Κορυφής των προέδρων Τζο Μπάιντεν και Βλαντίμιρ Πούτιν «σε αυτό το στάδιο», τόνισε η Τζεν Ψάκι, επισημαίνοντας ότι μόνο αν υπάρξει αποκλιμάκωση θα συζητηθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ταυτόχρονα, ακυρώθηκε από τον Αντονι Μπλίνκεν και η αυριανή συνάντησή του με τον Σεργκέι Λαβρόφ, ενδεικτικό του ψυχροπολεμικού κλίματος.

Νωρίτερα, σε ακόμη ένα διάγγελμά του, ο Τζο Μπάιντεν ανακοίνωσε κυρώσεις «που θα πονέσουν τη Ρωσία», όπως χαρακτηριστικά δήλωσε. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ανακοίνωσε την επιβολή κυρώσεων στη «ρωσική ελίτ» και σε δύο ρωσικές τράπεζες, επιρρίπτοντας την ευθύνη για την κατάσταση στην Ουκρανία στον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι ο Πούτιν επιτέθηκε ευθέως στο «δικαίωμα της Ουκρανίας να υπάρχει», αλλά πρόσθεσε ότι «υπάρχει ακόμη χρόνος» για να αποφευχθεί το χειρότερο σενάριο και ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους παραμένουν «ανοιχτές στη διπλωματία».

«Εφαρμόζουμε πλήρεις κυρώσεις αποκλεισμού σε δύο μεγάλα ρωσικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τη VEB και τη στρατιωτική τους τράπεζα», είπε ο Τζο Μπάιντεν στο διάγγελμά του. Ο Αμερικανός πρόεδρος ότι «εφαρμόζουμε κυρώσεις στο δημόσιο χρέος της Ρωσίας. Αυτό σημαίνει ότι αποκόψαμε τη δυτική χρηματοδότηση για τη ρωσική κυβέρνηση. Δεν μπορεί πλέον να συγκεντρώσει χρήματα από τη Δύση». Ο Μπάιντεν διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν «κάθε πόντο» ΝΑΤΟϊκού εδάφους και θα συνεχίσουν να παρέχουν «αμυντικά» όπλα στην Ουκρανία, ενώ ενέκρινε και την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων στις χώρες της Βαλτικής.

«Σήμερα, ως απάντηση στην παραδοχή της Ρωσίας ότι δεν θα αποσύρει τις δυνάμεις της από τη Λευκορωσία, επέτρεψα πρόσθετες κινήσεις αμερικανικών δυνάμεων και εξοπλισμού, που έχουν ήδη σταθμεύσει στην Ευρώπη για να ενισχύσουν τους συμμάχους μας στη Βαλτική: σε Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία» δήλωσε ο Μπάιντεν, και τόνισε ότι ήθελε να είναι ξεκάθαρος πως πρόκειται για «εντελώς αμυντικές κινήσεις από την πλευρά μας». «Δεν έχουμε καμία πρόθεση να πολεμήσουμε τη Ρωσία. Θέλουμε όμως να στείλουμε ένα μήνυμα: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τους συμμάχους μας θα υπερασπιστούν κάθε εκατοστό της επικράτειας του ΝΑΤΟ», πρόσθεσε ο Τζο Μπάιντεν.

Λίγη ώρα νωρίτερα, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συμφώνησαν για την επιβολή κυρώσεων σε 27 Ρώσους ιδιώτες και οντότητες, σε τράπεζες, στον τομέα της Άμυνας, ενώ πρόκειται επίσης να περιορίσουν την πρόσβαση των Ρώσων στις ευρωπαϊκές αγορές. Όλα τα μέλη της Ρωσικής Δούμας θα υποστούν κυρώσεις, που περιλαμβάνουν απαγόρευση ταξιδιών και «πάγωμα» περιουσιακών στοιχείων. Αυτό το πακέτο κυρώσεων που εγκρίθηκε ομόφωνα από τα κράτη-μέλη «θα πονέσει πολύ τη Ρωσία», δήλωσε ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ, επισημαίνοντας πως το «πάγωμα» των περιουσιακών στοιχείων και η απαγόρευση έκδοσης θεωρήσεων εισόδου (βίζα) θα στοχεύσουν κυρίως τους 351 Ρώσους βουλευτές της Δούμας, που υπερψήφισαν την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των αυτονομιστικών εδαφών.

Η ΕΕ σκοπεύει, επιπλέον, να στοχοθετήσει «τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο περιοχών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και εντέλει «την ικανότητα του ρωσικού κράτους και της κυβέρνησής του να έχουν πρόσβαση στη χρηματοπιστωτική αγορά μας και τις αγορές των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για την αναχρηματοδότηση του χρέους του», συμπλήρωσε ο ίδιος. «Οι κυρώσεις δεν έχουν θαυματουργά αποτελέσματα. Όμως, θα κάνουν κακό οικονομικά και θα κάνουν κακό στους ανθρώπους που αφορούν» επισήμανε ο Μπορέλ, υπογραμμίζοντας πως τα κράτη-μέλη της ΕΕ αποφάσισαν να κρατήσουν στη φαρέτρα τους «άλλα πολεμοφόδια (…) για να απαντήσουν σε νέες ενέργειες εκ μέρους της Ρωσίας», διότι «η ιστορία δεν έχει τελειώσει».

Πακέτο κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας ανακοίνωσε επίσης, από το βήμα της βρετανικού κοινοβουλίου, ο Μπόρις Τζόνσον. Ο Βρετανός πρωθυπουργός είπε ότι θα επιβληθούν κυρώσεις σε πέντε ρωσικές τράπεζες -τις Rossiya, IS Bank, General Bank, Promsvyazbank και Black Sea Bank- και σε τρεις ζάπλουτους Ρώσους πολίτες του περιβάλλοντος του Βλαντίμιρ Πούτιν -τον Γκενάντι Τιμτσένκο, τον Μπόρις Ρότενμπεργκ και τον ανιψιό του, Ιγκόρ Ρότενμπεργκ-, στους οποίους θα απαγορευθεί η είσοδος στη Βρετανία και θα «παγώσουν» τυχόν περιουσιακά στοιχεία που διαθέτουν στη χώρα. Σημειωτέον ότι στα συγκεκριμένα τρία άτομα οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει εδώ και χρόνια κυρώσεις.

Από τη μεριά του, ο ΓΓ του ΟΗΕ προέβη σε μία σπάνια για τον ίδιο επίθεση προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν, επικρίνοντας με σφοδρότητα τη Ρωσία για την κλιμάκωση της σύρραξης στην Ουκρανία και την κάλεσε να συμμορφωθεί προς το διεθνές δίκαιο. «Όταν στρατεύματα μιας χώρας εισέρχονται στην επικράτεια άλλης χώρας χωρίς τη συναίνεσή της δεν πρόκειται για αμερόληπτη ειρηνευτική δύναμη, δεν πρόκειται διόλου για ειρηνευτική δύναμη», τόνισε ο κ. Γκουτέρες χθες Τρίτη στη Νέα Υόρκη, επικρίνοντας ανοικτά κράτος που είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και διαθέτει δικαίωμα βέτο.

Αργότερα, ο Λευκός Οίκος άλλαξε τη στάση του, όταν ο Τζον Φάινερ, σύμβουλος εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ, είπε: «Θεωρούμε πως, ναι, αυτό είναι η αρχή μιας εισβολής, της πρόσφατης εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία». «Μια εισβολή είναι μια εισβολή, και αυτό είναι που συμβαίνει τώρα», είπε. Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, αποφασίστηκε η χρήση του όρου «εισβολή» λόγω της κατάστασης στο πεδίο της Ουκρανίας, όπως έχει διαμορφωθεί τις τελευταίες ώρες.

Η μεγάλη εξάρτηση πολλών χωρών από το ρωσικό φυσικό αέριο (κατά 40% η Ευρώπη) και οι κυρώσεις που ανακοινώθηκαν σε ρωσικών συμφερόντων εταιρείες και πρόσωπα συμπαρασύρουν τις τιμές και προκαλούν αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα. Η Γερμανία έκανε ήδη ένα πρώτο, σημαντικό βήμα, διακόπτοντας τη διαδικασία πιστοποίησης του αμφιλεγόμενου αγωγού Nord Stream 2 που θα μεταφέρει μέσω Βαλτικής ρωσικό φυσικό αέριο, ως αντίδραση στην αναγνώριση από τη Ρωσία των αυτοαποκαλούμενων δημοκρατιών του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ στην ανατολική Ουκρανία, ανακοίνωσε ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς.