Σε εφαρμογή η πλατφόρμα πιστοληπτικής αξιολόγησης – Αναλυτικά τα κριτήρια και η διαδικασία

Ένα νέο πλαίσιο αξιολόγησης της οικονομικής συμπεριφοράς πολιτών και επιχειρήσεων τίθεται σε λειτουργία, εισάγοντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο σύστημα πιστοληπτικής βαθμολόγησης. Η αξιολόγηση θα αποτυπώνει τη φερεγγυότητα κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου απέναντι στο Δημόσιο, δημιουργώντας έναν δείκτη οικονομικής αξιοπιστίας.

Το σχετικό πιστοποιητικό θα εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσα σε 24 ώρες και, σταδιακά, αναμένεται να αποτελέσει βασικό εργαλείο στις συναλλαγές τόσο με το Δημόσιο όσο και μεταξύ ιδιωτών και επιχειρήσεων, καθώς θα αποδεικνύει τον βαθμό συνέπειας στην εκπλήρωση οικονομικών υποχρεώσεων.

Η ενεργοποίηση της πλατφόρμας γίνεται με κοινή απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, οι οποίοι καθορίζουν τόσο τα κριτήρια όσο και τη μεθοδολογία υπολογισμού της πιστοληπτικής βαθμολογίας.

Η συμμετοχή στο σύστημα είναι προαιρετική και προϋποθέτει την υποβολή αίτησης από τον ενδιαφερόμενο. Το πιστοποιητικό εκδίδεται εντός ενός 24ώρου και παραμένει σε ισχύ για τρεις μήνες.

Έξι κατηγορίες αξιολόγησης για τα φυσικά πρόσωπα

Για τους πολίτες προβλέπονται έξι διαβαθμίσεις πιστοληπτικής ικανότητας. Η υψηλότερη είναι η ΑΑ, που αντιστοιχεί σε εξαιρετική φερεγγυότητα, ενώ η χαμηλότερη είναι η D, η οποία υποδηλώνει πολύ περιορισμένη πιστοληπτική αξιοπιστία.

Οι ενδιάμεσες βαθμίδες διαμορφώνονται ως εξής:

• Α: πολύ υψηλή πιστοληπτική ικανότητα,

• ΒΒ: υψηλή,

• Β: μέτρια,

• C: χαμηλή,

• D: εξαιρετικά χαμηλή.

Δέκα βαθμίδες για τις επιχειρήσεις

Η αξιολόγηση των νομικών προσώπων είναι πιο αναλυτική και περιλαμβάνει δέκα επίπεδα, από την κορυφαία βαθμίδα ΑΑ έως την κατώτερη D. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται οι κατηγορίες Α, Β1, Β2, Β-1, Β-2, C1, C2 και C, αποτυπώνοντας με μεγαλύτερη ακρίβεια τη συνολική οικονομική εικόνα και τη φερεγγυότητα κάθε επιχείρησης.

Η τελική βαθμολογία προκύπτει από τη σχέση εισοδημάτων ή κερδών με το σύνολο των οικονομικών υποχρεώσεων, σε συνδυασμό με το ιστορικό συνέπειας στις πληρωμές.

Από πού αντλούνται τα στοιχεία

Η αξιολόγηση βασίζεται αποκλειστικά σε δεδομένα που διαθέτουν δημόσιοι φορείς.

Συγκεκριμένα, το πληροφοριακό σύστημα αξιοποιεί στοιχεία από:

• την ΑΑΔΕ, όπως φορολογικές δηλώσεις (έντυπα Ε1, Ε2, Ε3 και Ν), δεδομένα ΕΝΦΙΑ, βεβαιωμένες οφειλές, ρυθμίσεις, πληρωμές και τυχόν μέτρα αναγκαστικής είσπραξης,

• το ΚΕΑΟ, μέσω πληροφοριών για ασφαλιστικές οφειλές, ρυθμίσεις και το ιστορικό εξυπηρέτησής τους,

• τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, από όπου αντλούνται στοιχεία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυότητας σχετικά με πτωχεύσεις και πλειστηριασμούς.

Με ποιον τρόπο υπολογίζεται η βαθμολογία

Η πιστοληπτική αξιολόγηση δεν στηρίζεται σε έναν μόνο δείκτη, αλλά προκύπτει από στατιστική ανάλυση ιστορικών στοιχείων οικονομικής συμπεριφοράς. Το πληροφοριακό σύστημα χρησιμοποιεί αλγορίθμους μηχανικής μάθησης (machine learning), οι οποίοι υπολογίζουν:

• τη δυνατότητα αποπληρωμής οικονομικών υποχρεώσεων,

• τη συνέπεια στις πληρωμές,

• την πιθανότητα αθέτησης υποχρεώσεων στο μέλλον.

Για την ανάπτυξη των μοντέλων αξιοποιούνται δεδομένα της τελευταίας διετίας. Παράλληλα εξετάζονται τόσο η σημερινή οικονομική κατάσταση όσο και η εξέλιξή της με την πάροδο του χρόνου, ενώ κάθε φορολογούμενος ή επιχείρηση συγκρίνεται με αντίστοιχες ομάδες ίδιων χαρακτηριστικών.

Τα βασικά κριτήρια αξιολόγησης

Στα φυσικά πρόσωπα η διαδικασία διαφοροποιείται ανάλογα με την κύρια πηγή εισοδήματος. Το σύστημα διαχωρίζει μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, εισοδηματίες, καθώς και πολίτες χωρίς δηλωμένο εισόδημα, αξιοποιώντας κυρίως τα στοιχεία των εντύπων Ε1 και Ε3.

Για τις επιχειρήσεις λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως το μέγεθος, ο κύκλος εργασιών, ο κλάδος δραστηριότητας και ο χαρακτήρας τους, είτε κερδοσκοπικός είτε μη κερδοσκοπικός, όπως αυτά προκύπτουν από τις φορολογικές δηλώσεις.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις ταξινομούνται σε επιμέρους κατηγορίες – από πολύ μικρές έως μεγάλες – ώστε η αξιολόγηση να πραγματοποιείται μεταξύ οικονομικών μονάδων με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Ποια δεδομένα αξιοποιούν οι αλγόριθμοι

Οι αλγόριθμοι λαμβάνουν υπόψη σειρά οικονομικών παραμέτρων, όπως:

• το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης,

• τα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα των φυσικών προσώπων,

• τα οικονομικά μεγέθη και τους χρηματοοικονομικούς δείκτες των επιχειρήσεων,

• τη συνέπεια στην εξυπηρέτηση φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων,

• τη διαχρονική εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης,

• τη σύγκριση κάθε φορολογούμενου ή επιχείρησης με άλλους που διαθέτουν αντίστοιχα χαρακτηριστικά.