Ο Τσάρλι Κερκ πέθανε για την ελευθερία… Γράφει ο Στρατής Κοκκινέλλης

Η είδηση της δολοφονίας του Τσάρλι Κερκ, αβέβαια ακόμη όσον αφορά τα κίνητρα - αλλά με σαφή πολιτικό συμβολισμό -  ξύπνησε στην κοινή γνώμη μια συζήτηση που αποκαλύπτει πολλά για το ποια είναι η πραγματική στάση μερίδας όσων αυτοχαρακτηρίζονται ως «κεντρώοι», «δημοκράτες» και «ανθρωπιστές».

Η διάσημη φράση «Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες» υποτίθεται ότι είναι η βάση της πολιτικής ελευθερίας. Την παραπάνω φράση διδάσκονται οι μαθητές της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στο μάθημα των «Νέων Ελληνικών» και την ενότητα «Δημοκρατία» Όμως σήμερα, στην πρώτη αντίδραση πολλών μετά την είδηση της δολοφονίας, παρατηρούμε μια «ευκολία» στο να θεωρηθεί ο θύτης, κοινώς ο δράστης, ότι έδρασε και το η αιτία της ενέργειας του ήταν ο διχαστικός λόγος(;) του δολοφονημένου. Και ότι ο ίδιος ήταν «ακροδεξιός».

Αυτή η στάση - να εγκρίνουμε εμμέσως ότι ο λόγος προκαλεί τόσο ώστε να δικαιολογεί βία - είναι επικίνδυνη. Είναι επικίνδυνο να κατασκευάζουμε «λάθος» και «σωστό» λόγο ανάλογα με το ποιος τον εκφέρει, και όχι με βάση το δικαίωμα στη δημόσια έκφραση. Όποιος υποστηρίζει την ελευθερία του λόγου θα πρέπει να υπερασπίζεται αυτή την αρχή ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί με το περιεχόμενο του λόγου. Διαφορετικά, η ελευθερία έκφρασης μετατρέπεται σε προνόμιο όσων λένε «αποδεκτά» πράγματα, και σε τίποτε άλλο.

Η δολοφονία έγινε ενώ ο Κερκ μιλούσε σε δημόσια εκδήλωση στο πανεπιστήμιο Utah Valley, μια εκδήλωση που ως μέρος του “American Comeback Tour” περιλάμβανε αντιπαραθέσεις - debates, συζητήσεις, καταγγελίες.

Όμως η αντίδραση πολλών στα κοινωνικά δίκτυα και στα μέσα ενημέρωσης ήταν: «Μα αυτός καλλιέργησε διχαστικό λόγο», «είναι ακροδεξιός, του αξίζει η κριτική», «έφαγε το καρπό του λόγου του». Επομένως, σκοτώθηκε ένας ακροδεξιός, υποστηρικτής του Τραμπ… και σε επόμενη είδηση παρακαλώ.

Αυτό που πιο πολύ ανησυχεί και θίγεται μέσω του παρόντος κειμένου είναι η υποκρισία. Υποκρισία για αυτούς που εύκολα χαρακτηρίζουν «ακροδεξιό» ή «διχαστικό» έναν ομιλητή, και μετά - όταν συμβαίνει βία εναντίον του – είτε την δικαιολογούν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο είτε αποφεύγουν να καταδικάσουν.

Η ελευθερία του λόγου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας. Είναι το εργαλείο με το οποίο εξασκείται η κριτική, η αντίρρηση, η αλλαγή. Κι όταν δεν υπάρχει αυτή, τότε το δημοκρατικό μας πολίτευμα νοσεί βαριά, έχει αλλοιωθεί, τείνει προς εξαφάνιση.

Οι «κεντρώοι» και «δημοκράτες» που αποδίδουν το τραγικό γεγονός στο λόγο του θύματος, χωρίς να απαιτούν πλήρη διερεύνηση, χωρίς να υπερασπίζονται το αυτονόητο δικαίωμα στον δημόσιο διάλογο, παίζουν ουσιαστικά με τη φωτιά. Ο φανατισμός λαμβάνει τη μορφή κατανόησης της βίας ως πιθανό αποτέλεσμα διαφωνίας.

Αν η δημοκρατία δεν επιτρέπει σε όσους διαφωνούμε να μιλούν, τότε τι αξίζει να λέμε ότι είμαστε δημοκράτες; Αν προστατεύουμε την ελευθερία της έκφρασης μόνο όταν συμφωνούμε με τον άλλο, τότε είμαστε ήδη σε μια σκιά αυταρχισμού.

Το να υπερασπίζεσαι το δικαίωμα του άλλου στη φωνή του δεν σημαίνει ότι εγκρίνεις τη φωνή του, αλλά ότι πιστεύεις ότι η ελευθερία του λόγου είναι αναντικατάστατη. Σημαίνει ότι δεν θα αφήσεις τη βία ή τον φόβο να γίνουν κριτήρια για το ποια φωνή «είναι αποδεκτή».

Η δολοφονία του Τσάρλι Κερκ πρέπει να γίνει αφορμή να επανεξετάσουμε τις δικές μας στάσεις και το κατά πόσο θα επιτρέπουμε διάφορους εχθρούς της δημοκρατίας που εμφανίζονται ως «κεντρώοι», «δημοκράτες» ή όπως αλλιώς θα εμφανίζονται μελλοντικά στη δημόσια σφαίρα. Όχι μόνο τι λέμε για τον λόγο, αλλά πώς αντιδρούμε όταν η βία εκδηλώνεται εναντίον ενός ανθρώπου του οποίου τη φωνή δεν συμπαθούμε. Ο Τσάρλι Κερκ είχε τη δύναμη να υπερασπιστεί από πολύ νεαρή ηλικία αυτά που πίστευε. Πέθανε για τις ιδέες του, πέθανε για τη δική του ελευθερία.

Ο Στρατής Κοκκινέλλης είναι φιλόλογος - δημοσιογράφος