Οδυσσέας Ελύτης: Σαν σήμερα «έφυγε» ο σπουδαίος ποιητής

Ο Οδυσσέας Ελύτης, Οδυσσέας Αλεπουδέλης το πραγματικό όνομα, γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης και έφυγε από τη ζωή στις 18 Μαρτίου 1996 στην Αθήνα. Ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της λογοτεχνικής γενιάς του ’30. Με τους στίχους του δόξασε όσο κανείς άλλος την ομορφιά της Ελλάδας. Μάλιστα, «για την ποίησή του, η οποία, με φόντο την ελληνική παράδοση, ζωντανεύει με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική καθαρότητα βλέμματος τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργικότητα» κέρδισε το 1979 βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Ο ίδιος ο Ελύτης χαρακτήριζε τη δική του θέση στη γενιά αυτή ως παράξενη, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «από το ένα μέρος ήμουνα ο στερνός μιας γενιάς, που έσκυβε στις πηγές μιας ελληνικότητας, κι απ’ την άλλη ήμουν ο πρώτος μιας άλλης που δέχονταν τις επαναστατικές θεωρίες ενός μοντέρνου κινήματος». Το 1940 με την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, επιστρατεύεται ως ανθυπολοχαγός. Στη διάρκεια του πολέμου αρρωσταίνει και μεταφέρεται στο νοσοκομείο των Ιωαννίνων, για να γλυτώσει το βέβαιο θάνατο. Το 1945 συνεργάζεται με το υπερρεαλιστικό περιοδικό Τετράδιο. Ο Ελύτης θεωρούσε ότι ήταν στο μεταίχμιο της παλιάς γενιάς, με τις όποιες πληγές της ελληνικότητας και των νέων θεωριών ενός μοντέρνου κινήματος.

Ποιήματά του έχουν μελοποιήσει οι Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Μαρκόπουλος, Νότης Μαυρουδής, Ηλίας Ανδριόπουλος, Λίνος Κόκοτος, Δ. Παπαδημητρίου, Μάνος Χατζιδάκις (ένα τραγούδι από τον Μεγάλο Ερωτικό)  και άλλοι.

Έργα του: Προσανατολισμοί (1940), Ήλιος ο πρώτος (1943), Το Άξιον Εστί (1959), Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας, Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό, Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας (1971), Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά (1971), Το Μονόγραμμα (1972), Το Ρω του Έρωτα (1972), Τα Ετεροθαλή (1974), Μαρία Νεφέλη (1978), Ο μικρός ναυτίλος (1985), Τα ελεγεία της εξώπετρας (1991), Δυτικά της λύπης (1995), Εκ του πλησίον (μετά θάνατον – 1998).

Έγραψε Δοκίμια και έκανε μεταφράσεις ποιητών (Πωλ Ελυάρ, Περ Ζαν Ζουβ, Μπ. Μπρέχτ, Αρθούρο Ρεμπό, Τζουζέπε Ουνγκαρέτι, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα και άλλοι). Μετέφρασε και την Σαπφώ, την Αποκάλυψη του Αποστόλου Ιωάννη, τις Δούλες του Ζαν Ζενέ  κ.ά.