Ως επιστήμονες νιώσαμε ανακούφιση με το νομοσχεδιο της κυβέρνησης που απαιτεί διεπιστημονική επιτροπή για τη φροντίδα παιδιών εκτός της βιολογικής τους οικογένειας

Όταν το τελευταίο νομοσχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης ανέφερε την αναγκαιότητα ύπαρξης διεπιστημονικής ομάδας στους φορείς που φροντίζουν παιδιά εκτός της βιολογικής τους οικογένειας, όλοι στο Ελληνικό παιδικό χωριό στο Φίλυρο, νιώσαμε μια μικρή ανακούφιση και συνάμα δικαίωση, έχοντας για δεκαετίες διεπιστημονική ομάδα, ότι δεν είναι μάταιο το να πιστεύεις ότι η εφαρμοζόμενη επιστήμη στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο, θα βρει χώρο εφαρμογής και στην δικιά μας πατρίδα.

Αυτό δε σημαίνει ότι έχουνε λυθεί τα προβλήματα και μακάρι τα νομοσχέδια να αλλάζανε πρώτα απ’ όλα την κουλτούρα και στη συνέχεια να γεννούσανε εξειδικευμένους ενήλικες φροντιστές. Αυτό που μας ενώνει κυρίως στην διεπιστημονική ομάδα είναι ο κοινός καημός, η υπόσχεση και η πεποίθηση, ότι μαζί με το κάθε δάκρυ των παιδιών που κληθήκαμε να φροντίσουμε, θα αντέξουμε να κλαίμε κι εμείς.

Η Παιδική προστασία και η φρέσκια εφαρμογή του θεσμού των Αναδοχών στην πατρίδα μας, έχουν ακόμα πολύ μέλλον για να αποτελέσουν μία βιωμένη πραγματικότητα και να καλύψουν το κενό δεκαετιών που μας χωρίζουν από την επιστημονικά (και όχι κοινωνικά αναγκασμένη) επιλογή του εργαλείου των αναδοχών, ως μέσο αποϊδρυματοποίησης, στον ανεπτυγμένο κόσμο.

Τι συναντούμε καθημερινά σε αυτήν την πρωταρχική φάση εφαρμογής του νομοσχεδίου για τις αναδοχές και μας πονά:

-Καλοπροαίρετους συχνά αλλά ελλιπώς προετοιμασμένους υποψήφιους αναδόχους, ως προς την συνταρακτική αλλαγή που φέρνει στις ζωές των ενηλίκων η είσοδος ενός παιδιού με προηγούμενη εμπειρία και τραυματικά βιώματα παραμέλησης ή και κακοποίησης από τους ενηλίκους που το παιδί είχε εμπιστευτεί, στις βιολογικές εστίες και στις πολλαπλές αλλαγές «χεριών» στα πλαίσια προστασίας.

-Απουσία ενσυναίσθησης για τα παιδιά που φροντίζονται στα πλαίσια παιδικής προστασίας και γνώσης της ιδιαίτερης ψυχοσυναισθηματικής τους πραγματικότητας, από εργαζόμενους σε φορείς πρόνοιας και μέριμνας εκτός των δομών παιδικής προστασίας, σε διάφορες περιοχές της επικρατείας.

-Απουσία επίγνωσης της διαδικασίας «προσαρμογής» και των χρόνων που απαιτεί η κάθε αλλαγή πλαισίου για τα ανήλικα, ακόμα και από ανθρώπους που εργάζονται σε δομές προστασίας ή στους εποπτικούς φορείς.

-Επιστροφές παιδιών από «αποτυχημένες» αναδοχές, σαν να είναι τα παιδιά ρούχα που μπορούν να δοκιμαστούν και να δοθούν παρακάτω.

Φως και ελπίδα το γεγονός ότι:

-Συναντούμε υποψήφιους αναδόχους που είναι αφοσιωμένοι εξ αρχής στην διαδικασία (dedicated) χωρίς αυτό να είναι η «τελευταία» ελπίδα «απόκτησης» παιδιού. Αυτό δεν σημαίνει ότι και οι δοκιμασμένοι από την ατεκνία υποψήφιοι γονείς, δεν θα μπορούσαν να επαναπροσδιορίσουν την επιθυμία τους γύρω από την ανάδοχη.

-Σε πολλές περιοχές υποψήφιοι ανάδοχοι έχουν δημιουργήσει ομάδες αλληλοϋποστήριξης, συχνά με την υπεύθυνη πρωτοβουλία των συνδεόμενων κοινωνικών λειτουργών, δημιουργώντας κοινότητα για τους ίδιους αλλά και για τα παιδιά.

-Το γεγονός ότι αυξάνονται οι κοινωνικοί λειτουργοί με εμπειρία και αίσθηση προσωπικής ευθύνης, όχι μόνο της εκπαίδευσης αλλά και της υποστήριξης των αναδόχων, μετά την σύνδεση και την επιστροφή στο σπίτι με το νέο μέλος, κάτι εντελώς απαραίτητο μέχρι να ολοκληρωθεί η προσαρμογή ενός παιδιού στην καινούργια οικογένεια.

-Η κοινή γνώμη έχει ευαισθητοποιηθεί, ενημερώνεται για τους σύγχρονους τρόπους αναδοχής και υιοθεσίας, αν και συχνά σπασμωδικά ανάμεσα σε τρομακτικές ειδήσεις για την ζωή εντός των ιδρυματικών πλαισίων.

Για τα πλαίσια παιδικής προστασίας, είτε με την παρωχημένη παραδοσιακή μαζική ιδρυματική φροντίδα ή την μορφή των παιδικών χωριών, παραμένουν ανοικτά ζητήματα, καθώς δεν μπορεί ξαφνικά να κλείσουν οι χώροι παιδικής προστασίας και φροντίδας. Ο βασικός λόγος είναι ότι χρειάζονται δεκαετίες για να δημιουργηθούν ασφαλείς ενήλικες φωλιές που να σηκώσουν σε βάθος και διάρκεια όχι μόνο την αναδοχή αλλά και την υιοθεσία, όχι μόνο βρεφών και νηπίων, αλλά και εφήβων. Επίσης τα πλαίσια φροντίδας δύσκολα αντικαθίστανται ως το μόνιμο πλαίσιο φροντίδας για παιδιά με συγκεκριμένες ανάγκες, συνδυασμό δυσκολιών ή σοβαρά ζητήματα σύνθετης ψυχοπαθολογίας, ιστορικό σοβαρής σεξουαλικής κακοποίησης ή παραβατικότητας. Για αυτά τα παιδιά στο εξωτερικό απαιτούνται επιστημονικά καταρτισμένοι ανάδοχοι που λειτουργούν είτε ως δίκτυο «εστιών» για επείγουσες αναδοχές βραχείας διάρκειας ή αναλαμβάνουν με ειδική ανάθεση αναδοχή παιδιών και εφήβων με απαιτήσεις εξειδικευμένης φροντίδας. Μέχρι τότε τα πλαίσια παιδικής προστασίας πρέπει να στηριχθούν. Με τον συστηματικό και σταθερό έλεγχο και εποπτεία των κρατικών θεσμικών ελεγκτικών μηχανισμών, με ενίσχυση στο πραγματικό κόστος που έχει η φροντίδα ενός παιδιού, όταν αυτή γίνει από ανθρώπους εκπαιδευμένους επιστημονικά και εξειδικευμένους.

Μεγάλο ζήτημα είναι και η απουσία διαθέσιμων φροντιστών, των ανθρώπων που ουσιαστικά φροντίζουν όλο το εικοσιτετράωρο τα παιδιά των πλαισίων φροντίδας. Ο νόμος προβλέπει την εκπαίδευσή τους, η συνήθης ωστόσο πραγματικότητα είναι ότι η πλειοψηφία των προσερχόμενων για εργασία φροντιστών (ή παιδαγωγών όπως αποκαλούνται σε άλλα πλαίσια), είναι ο λόγος του βιοπορισμού χωρίς συνοδό εμπειρία ή εκπαίδευση. Η καλή διάθεση έχει να συνοδεύεται και στην δικιά μας πατρίδα από το μόχθο που απαιτεί η σοβαρή εκπαίδευση και η επιστημονική κατάρτιση.

Κλείνω με την υπενθύμιση για τα 3 βασικά εργαλεία που βοηθούν φροντιστές και αναδόχους, επιστήμονες και εκπαιδευτικούς, γονείς βιολογικούς και θετούς στο να παραμένουν ενσυναισθηματικοί, ασφαλείς, τρυφεροί και θεραπευτικοί: 1) τη δική τους ατομική θεραπεία ή θεραπεία ζεύγους, 2) την επιστημονική τους εποπτεία από εξειδικευμένους στην παιδική φροντίδα ειδικούς ψυχικής υγείας (παιδοψυχιάτρους, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους). 3) Δίπλα σε αυτά, αναζωογονεί η διαρκής συμμετοχή σε ομάδες εκπαίδευσης, αλληλοϋποστήριξης ή και αναστοχασμού.

Πολλοί μαζί ίσως και να μπορούμε. Μοναχοί μας, κινδυνεύουμε να επαληθεύσουμε τα επιστημονικά δεδομένα ότι ο απομονωμένος και αποκομμένος από τις διεργασίες φροντιστής, επιστήμονας ή γονιός, θα ξανα-τραυματίσει το παιδί!

Καλή μας συνέχεια

Επιστημονικά Υπεύθυνος για το Ελληνικό Παιδικό Χωριό στο Φίλυρο

Α. Λάππας

Η Φωτογραφία από το δείπνο ενίσχυσης του Ελληνικού Παιδικού Χωριού στο Φίλυρο, στη Λέσχη Αξιωματικών Θεσσαλονίκης, στις 21 Φεβρουαρίου 2023, με τμήμα της Διεπιστημονικής μας Ομάδας: παρόντες 3 Κοινωνικοί Λειτουργοί (ο Διευθυντής κ. Ίσαρης, κα Χαλούλου και κα Μούτσα), 2 Παιδοψυχίατροι (κ. Τελιούσης και κ. Λάππας) και 1 Παιδοψυχολόγος (κα Κύρκα). Απόντες από την φωτογραφία: η πρόεδρος του ΔΣ του φορέα, Παιδίατρος κα Παράσχου, ο Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπευτής ενηλίκων κ. Πολυμέρου, η Παιδίατρος κα Τσιούπρου, ο υπεύθυνος της ομάδας Εκπαιδευτικών Υποστήριξης, Λογοπεδικός - Λογοθεραπευτής κ. Ντουμάνης.