CNN: Η συμφωνία της Σερβίας με τον Πούτιν για το φυσικό αέριο αποτελεί νέο πονοκέφαλο για την Ευρώπη

Σε τριετή συμφωνία προχώρησε την Κυριακή ο πρόεδρος της Σερβίας με τη ρωσική εταιρεία προμήθειας φυσικού αερίου Gazprom.

Η είδηση ​​αυτή ήρθε σε μια περίεργη στιγμή για την Ευρώπη. Σύμφωνα με το CNN, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς δημιούργησε έτσι έναν νέο πονοκέφαλο στη συμμαχία της Δύσης κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν και, κυρίως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το διήμερο που ακολούθησε, οι αρχηγοί κρατών της ΕΕ προχώρησαν σε εξαντλητικές διαπραγματεύσεις για το έκτο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας, με την τελική συμφωνία, που ανακοινώθηκε αργά το βράδυ της Δευτέρας, να περιλαμβάνει μερική απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου στο μπλοκ.

Ωστόσο, οι Βρυξέλλες αναγκάστηκαν να προβούν σε εξαίρεση για το ρωσικό πετρέλαιο που εισάγουν Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχική Δημοκρατία μέσω αγωγού, προκειμένου να πετύχουν τη συμφωνία όλων των κρατών μελών, πράγμα που από αρκετούς στην ΕΕ θεωρήθηκε σημαντική παραχώρηση.

Αν και η Σερβία δεν είναι κράτος μέλος της ΕΕ, αποτελεί μέρος ενός σχεδίου διεύρυνσης της Ένωσης που περιλαμβάνει και ορισμένους από τους γείτονές της. Πιο αναλυτικά, η ΕΕ ετοιμάζεται να επεκταθεί προς τα ανατολικά και βλέπει τα Δυτικά Βαλκάνια ως κλειδί για την ευρωπαϊκή ασφάλεια -ειδικά υπό το πρίσμα της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από αυτά τα βαλκανικά κράτη, ιδιαίτερα η Σερβία θεωρείται κρίσιμη για πολλούς λόγους.

Γιατί η Σερβία είναι κρίσιμης σημασίας για την ΕΕ

Το μέγεθος, ο πληθυσμός και η γεωγραφική θέση της Σερβίας την καθιστούν σημαντικό τμήμα στη γεωπολιτική της περιοχής. Αν κάποιος θελήσει να συζητήσει για το μέλλον της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ή του Κοσσυφοπεδίου, θα χρειαστεί τη σερβική κυβέρνηση.

Ωστόσο, η Σερβία εξαρτάται πολύ από τη Ρωσία όσον αφορά το φυσικό αέριο. Επίσης, συνεργάζεται στρατιωτικά με τη Μόσχα. Εν ολίγοις, η Σερβία επωφελείται σημαντικά από τη σχέση της με τη Ρωσία, και ακόμη κι αν γίνει μέλος της ΕΕ στην πορεία, δεν θα θέλει να κόψει τις γέφυρές της με το Κρεμλίνο.

Αυτό δημιουργεί δύο ταυτόχρονες πραγματικότητες για την ΕΕ που, όταν τοποθετούνται η μία δίπλα στην άλλη, είναι μάλλον δύσκολο να συμβιβαστούν.

Η Σερβία είναι τόσο μεγάλη και σημαντική που είναι ζωτικής σημασίας για το σχέδιο διεύρυνσης της ΕΕ, το οποίο επιδιώκει να ενισχύσει και να διευρύνει τις ευρωπαϊκές αξίες, τη σταθερότητα και την ασφάλεια. Επίσης, είναι τόσο μεγάλη και σημαντική που μπορεί να κάνει συμφωνίες με τη Ρωσία, την Κίνα και την ΕΕ ταυτόχρονα -αναλόγως τι κρίνει σκόπιμο- και οι Βρυξέλλες να εξακολουθούν να την προσέχουν σαν «κόρη οφθαλμού».

Πώς μπορεί να αλλάξει η στάση της ΕΕ για τη Σερβία

Αυτό, όμως, ενδέχεται να αλλάξει. Ενώ η Σερβία έχει υποστηρίξει πολλά ψηφίσματα του ΟΗΕ που καταδικάζουν τη ρωσική εισβολή, δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα ούτε έχει ευθυγραμμιστεί με τις Βρυξέλλες στο μέτωπο κατά του Πούτιν -κάτι που θεωρείται αναμενόμενο από τα υποψήφια κράτη. Η νέα συμφωνία για το ρωσικό φυσικό αέριο, φοβούνται ορισμένοι αξιωματούχοι και αναλυτές της ΕΕ, μπορεί να είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα για ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ.

«Εάν ολοκληρωθεί, η συμφωνία θα διέλυε τις ελπίδες όσων έβλεπαν την ευκαιρία να μειώσουν τη ρωσική επιρροή στην περιοχή», δήλωσε ο Φίλιπ Εϊντούς, αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου. Ο καθηγητής πιστεύει ότι ο Βούτσιτς μπορεί να επιδιώκει να έχει «και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο».

Προβλέπει ότι ο Σέρβος πρόεδρος «σίγουρα θα διαβεβαιώσει ότι η Σερβία παραμένει στο μονοπάτι της ΕΕ, ενώ ίσως ακόμη περιμένει μια καλύτερη αντιπροσφορά από τον Γερμανό καγκελάριο, Όλαφ Σολτς». Ωστόσο, προειδοποιεί ο Εϊντούς, το στοίχημα μπορεί αυτή τη φορά να αποτύχει, καθώς η ΕΕ έχει άλλες πολιτικές προτεραιότητες αυτή τη στιγμή και η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο μερών μπορεί να καταστραφεί οριστικά.

Το αν αυτό σημαίνει ότι οι ενταξιακές συνομιλίες σταματούν ή ότι η ΕΕ υιοθετεί διαφορετική προσέγγιση, μένει να φανεί. Ωστόσο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συμφωνία για το φυσικό αέριο ήταν ένα ιδιαίτερα «πικρό ποτήρι» για τους αξιωματούχους και διπλωμάτες στις Βρυξέλλες.

«Ανησυχούμε. Η ευθυγράμμιση από χώρες εκτός ΕΕ είναι πιο σημαντική από ποτέ, για τις χώρες εντός του μπλοκ που προσπαθούν να διατηρήσουν μια γραμμή», δήλωσε στο CNN ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ, αναφερόμενος συγκεκριμένα στην Ουγγαρία, το κράτος μέλος της ΕΕ που αντιτίθεται περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο σε μια σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία.

Ο Στίβεν Μπλόκμανς, διευθυντής έρευνας στο Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής, είπε στο CNN ότι από την αρχή του πολέμου, η ΕΕ πιέζει τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, να έχουν παρόμοια προσέγγιση στις κυρώσεις. Αν ακόμα και χώρες που προς το παρόν προσπαθούν να ενταχθούν στην ΕΕ παρακάμπτουν τις κυρώσεις, προσδίδουν δύναμη στις ακραίες φωνές εντός του μπλοκ να αντέξουν την πίεση από τις Βρυξέλλες για μια ισχυρή κοινή θέση έναντι της Ρωσίας».