Νομοσχέδιο για ΑΕΙ: Πιο σύγχρονα και πιο ελκυστικά προγράμματα σπουδών – Όλες οι αλλαγές

Με το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας «Νέοι Ορίζοντες στα ΑΕΙ» αναβαθμίζονται τα προγράμματα σπουδών και γίνονται πιο σύγχρονα και πιο ελκυστικά.

Με το όγδοο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας από το 2019 μέχρι σήμερα, δρομολογείται η βελτίωση των ελληνικών Πανεπιστημίων. Το νομοσχέδιο «Νέοι Ορίζοντες στα ΑΕΙ» δίνει βαρύτητα στην αναβάθμιση της ποιότητας, με μεγάλη έμφαση στα προγράμματα σπουδών.

Τα προγράμματα σπουδών, με το νέο νομοσχέδιο, θα αποκτούν πλέον πιστοποίηση ποιότητας, ενώ η διαδικασία της διδασκαλίας περνά πλήρως σε ψηφιακή και σύγχρονη εποχή. Παράλληλα, επεκτείνεται ο θεσμός της πρακτικής άσκησης των φοιτητών, ενώ θεσμοθετείται η Μονάδα Υποστήριξης Φοιτητών και δίνεται η δυνατότητα εισαγωγής εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που προάγουν τη διάδραση διδασκόντων και φοιτητών.

Παράλληλα, το νέο νομοσχέδιο στοχεύει στο να δώσει μεγαλύτερη αυτονομία και ευελιξία στην οργάνωση των προγραμμάτων σπουδών, τα οποία φιλοδοξεί να καταστήσει σύγχρονα και ανταγωνιστικά με έντονη κινητικότητα και διεπιστημονικότητα. Παράλληλα, παρέχεται μεγαλύτερη αυτονομία και ευελιξία στην οργάνωση των μεταπτυχιακών σπουδών, δίνεται η δυνατότητα για μεγαλύτερη εξωστρέφεια και διεθνοποίηση στις μεταπτυχιακές σπουδές, δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες για μεγαλύτερη διάδραση με ιδρύματα και επιστήμονες του εξωτερικού, οι υποτροφίες γίνονται πιο δίκαιες και αξιοκρατικές ενώ τα διδακτορικά παρέχουν περισσότερες δυνατότητες στον φοιτητή.

Αναλυτικά οι αλλαγές στα προγράμματα σπουδών:

Πιστοποίηση ποιότητας

• Προϋπόθεση ίδρυσης νέων προγραμμάτων σπουδών: πιστοποίηση από την ΕΘΑΑΕ πριν την έναρξη λειτουργίας του

• Προϋπόθεση συνέχισης λειτουργίας των προγραμμάτων σπουδών: περιοδική πιστοποίηση ανά 5 έτη από ΕΘΑΕΕ

Διδασκαλία στην ψηφιακή εποχή

• Χρήση σύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης κυρίως για: κοινά προγράμματα σπουδών με πανεπιστήμια του εξωτερικού, διαλέξεις πανεπιστημιακών του εξωτερικού, ομαλή διεξαγωγή του μαθήματος (π.χ. εν μέσω ακραίων καιρικών φαινομένων), παρακολούθηση φοιτητών άλλων Τμημάτων, δυνατότητα χρήσης και στα Μεταπτυχιακά

• Πλατφόρμα ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (moodle) ανά ΑΕΙ

• Αναβάθμιση του θεσμού των Κέντρων υποστήριξης διδασκαλίας και μάθησης με έμφαση στην ανάπτυξη και καλλιέργεια νέων τεχνολογιών στη διδασκαλία

Έμφαση στην πρακτική

• Επέκταση του θεσμού της πρακτικής άσκησης φοιτητών σε προγράμματα σπουδών α΄ και β΄ κύκλου:

1. Κατανομή αριθμού πιστωτικών μονάδων (ECTS) ανάλογα με τη διάρκεια

2. Υποχρεωτική ασφαλιστική κάλυψη των φοιτητών έναντι εργατικού ατυχήματος

3. Δυνατότητα καθορισμού ελάχιστου ύψους αποζημίωσης των πρακτικά ασκούμενων φοιτητών

4. Κατάρτιση Κανονισμού Πρακτικής Άσκησης

• Θεσμοθέτηση Μονάδας Υποστήριξης Φοιτητών υποστήριξη πρακτικής άσκησης, διασύνδεση με επιχειρήσεις, υπηρεσίες συμβουλευτικής (mentoring)

• Δυνατότητα εισαγωγής εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που προάγουν τη διάδραση μεταξύ διδασκόντων και φοιτητών, π.χ. συμμετοχή στη συγγραφή δημοσιεύσεων, την έκδοση πανεπιστημιακών/επιστημονικών περιοδικών, τη συμμετοχή σε ερευνητικές ομάδες και ομίλους, με αντίστοιχη κατανομή πιστωτικών μονάδων ανά εκπαιδευτική δραστηριότητα

Αυτονομία και ευελιξία στην οργάνωση των προγραμμάτων σπουδών

• Ίδρυση προγραμμάτων σπουδών από το ΑΕΙ, χωρίς την εμπλοκή του ΥΠΑΙΘ, κατόπιν πιστοποίησής τους από την ΕΘΑΑΕ

• Δυνατότητα ίδρυσης περισσοτέρων προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών ανά Τμήμα, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι για την υποστήριξή τους

• Δυνατότητα παράτασης του εξαμήνου με αποφάσεις οργάνων του ΑΕΙ (κατάργηση ορίου 2 εβδομάδων)

• Κατανομή διδακτικού έργου κάθε μαθήματος χωρίς χρονικούς περιορισμούς σύμφωνα με τις ανάγκες τουπρογράμματος (κατάργηση ορίου 13 εβδομάδων)

Κινητικότητα και διεπιστημονικότητα

• «Ελληνικό Erasmus»: Θεσμός εσωτερικής κινητικότητας φοιτητών μεταξύ ομοειδών ή μη προγραμμάτων σπουδών ελληνικών Πανεπιστημίων για 1 ακαδημαϊκό εξάμηνο

• Δυνατότητα οργάνωσης κοινών προγραμμάτων σπουδών διεπιστημονικού χαρακτήρα (joint degree - απονομή από κοινού τίτλου σπουδών) και διπλών προγραμμάτων σπουδών (dual major - απονομή 2 πτυχίων) με άλλα Τμήματα του ίδιου ή άλλου Πανεπιστημίου εντός ή εκτός Ελλάδας

• Δυνατότητα οργάνωσης προγραμμάτων εφαρμοσμένων επιστημών και τεχνολογίας με διάρκεια 7 εξάμηνων (3,5 ετών), 210 ECTS και υποχρεωτική πρακτική άσκηση

• Εισαγωγή ιδρυματικού καταλόγου μαθημάτων  Ελευθερία λήψης μαθημάτων από προγράμματα σπουδών άλλων Τμημάτων, της ίδιας ή άλλης Σχολής του ΑΕΙ, με δυνατότητα αναγνώρισης ECTS (έως 10% των συνολικών ECTS)

• Θεσμοθέτηση προγραμμάτων σπουδών δευτερεύουσας κατεύθυνσης (minor degree) τουλάχιστον 1 έτους για προπτυχιακούς φοιτητές, με απονομή διακριτού τίτλου σπουδών ενίσχυση της διεπιστημονικότητας

Αυτονομία και ευελιξία στα μεταπτυχιακά

• Ίδρυση ΠΜΣ με απόφαση Συγκλήτου χωρίς έγκριση ΥΠΑΙΘ  Προϋπόθεση: πιστοποίηση από ΕΘΑΑΕ

• Ελευθερία στον καθορισμό των πηγών χρηματοδότησης και του ύψους των τελών φοίτησης - Προϋπόθεση: κατάρτιση αναλυτικής έκθεσης βιωσιμότητας/σκοπιμότητας και διασφάλισης του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των ΑΕΙ

• Ελευθερία στον καθορισμό των διδασκόντων, χωρίς ποσοστώσεις (κατάργηση των υφιστάμενων ποσοστώσεων για διδάσκοντες προέλευσης εντός / εκτός Ιδρύματος)

Εξωστρέφεια και διεθνοποίηση

• Δυνατότητα ανάπτυξης συνεργασιών με ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς

• Δυνατότητα αξιοποίησης εμπειρογνωμόνων και επιστημόνων από την αγορά εργασίας, ιδίως στα ΠΜΣ που έχουν αμιγώς επαγγελματικό προσανατολισμό

• Δυνατότητα ίδρυσης επαγγελματικών μεταπτυχιακών κατόπιν συμφώνου συνεργασίας με φορείς.

Διάδραση με επιστήμονες και ιδρύματα του εξωτερικού

• Απλοποίηση του πλαισίου για την ενίσχυση των συνεργασιών με Πανεπιστήμια του εξωτερικού για την οργάνωση κοινών ξενόγλωσσων προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών

• Προσέλκυση Επισκεπτών Καθηγητών από Πανεπιστήμια του εξωτερικού

• Κατάργηση της υποχρέωσης αναγνώρισης πτυχίων της αλλοδαπής από το ΔΟΑΤΑΠ για τη συμμετοχή σε ΠΜΣ Πανεπιστημίων της ημεδαπής εφόσον οι τίτλοι είναι ενταγμένοι στο Μητρώο του ΔΟΑΤΑΠ

• Διευκόλυνση της συμμετοχής σε δράσεις διεθνοποίησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια

Δίκαιες και αξιοκρατικές υποτροφίες

• Εξορθολογισμός του θεσμού χορήγησης απαλλαγής από τα τέλη φοίτησης για τα ΠΜΣ που προβλέπουν τέλη φοίτησης

• Εισαγωγή υποχρεωτικού κριτηρίου αριστείας για τη δυνατότητα δωρεάν φοίτησης σε ΠΜΣ με τέλη φοίτησης

• Εξορθολογισμός των οικονομικών κριτηρίων (λήψη υπόψη τόσο του οικογενειακού, όσο και του ατομικού εισοδήματος – και όχι μόνο του ενός ή του άλλου)

• Εισαγωγή κοινωνικών κριτηρίων (τέκνα πολύτεκνων, τρίτεκνων οικογενειών, ορφανά από έναν ή δύο γονείς)

• Πρόβλεψη δυνατότητας χορήγησης ανταποδοτικών υποτροφιών (απαλλαγή από δίδακτρα με υποχρέωσηςπροσφοράς έργου προς το ΠΜΣ ή το Πανεπιστήμιο)

Διδακτορικά με περισσότερες δυνατότητες για τον φοιτητή

• Θέσπιση διακριτού, σαφούς, διαφανούς πλαισίου για την οργάνωση και λειτουργία κύκλου διδακτορικών σπουδών

• Δυνατότητα πρόβλεψης διακριτού κύκλου μαθημάτων ή άλλων συναφών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των διδακτορικών σπουδών (π.χ. μεθοδολογία έρευνας ή εργαστηριακή πρακτική) – Σήμερα, προβλέπεται μόνο η εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής, χωρίς παράλληλο κύκλο σπουδών

• Δυνατότητα εκπόνησης βιομηχανικών διδακτορικών διατριβών στο πλαίσιο συνεργασίας Πανεπιστημίων με φορείς της βιομηχανίας – Στόχος: ανάπτυξη επιστημονικής έρευνας και γνωστικής εξειδίκευσης των υποψηφίων διδακτόρων για την πρακτική εφαρμογή της παραγόμενης γνώσης στην παραγωγή

• Δυνατότητα επίβλεψης διδακτορικής διατριβής και συμμετοχής στην τριμελή και επταμελή εξεταστική επιτροπή Ομότιμων και αφυπηρετησάντων Καθηγητών του ίδιου ή άλλου Πανεπιστημίο