Η Ελλάδα δεν πρέπει να εμπλακεί με κανέναν τρόπο στον πόλεμο της Ουκρανίας

Συνέντευξη στη Λία Λάππα 

Η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία χτυπώντας τα τύμπανα πολέμου προς κάθε κατεύθυνση. Την ίδια ώρα άμαχοι φεύγουν από τις πόλεις τους, γυναικόπαιδα κατεβαίνουν στα καταφύγια και άρματα μάχης παρελαύνουν στους δρόμους της Ουκρανίας  από τη Λευκορωσία. Η Σία Αναγνωστοπούλου είναι μια γυναίκα που δεν χρειάζεται συστάσεις, από το 2015 που εκπροσωπεί τον Σύριζα στη βουλή έχει δώσει το στίγμα της από τα έδρανα έχοντας περάσει από καίριους υπουργικούς θώκους όπως Εξωτερικών και Παιδείας. Η επιλογή του συγκεκριμένου προσώπου δεν είναι τυχαία καθώς όπου υπάρχει πόλεμος, ο πολιτισμός παραμερίζεται… και ως τομεάρχης πολιτισμού θέλουμε την άποψή της για αυτό που συμβαίνει στην Ευρώπη.

Κυρία Αναγνωστοπούλου, αυτή τη στιγμή γράφονται μαύρες σελίδες στην παγκόσμια ιστορία,  ως πρώην αν. υπουργός Εξωτερικών για τα ευρωπαϊκά θέματα, τι δεν έχει καταλάβει η Ευρώπη που ζει ξανά τον εφιάλτη του πολέμου και τι θα πετύχει η Ρωσία;

Αυτό που απευχόμασταν ήδη ξεκίνησε. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι γεγονός, ένα δραματικό γεγονός που δυναμιτίζει την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή. Ο πρόεδρος Πούτιν, πέρα από κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, έκανε εισβολή στο ουκρανικό έδαφος, που προσπαθεί να την «νομιμοποιήσει» στο όνομα του ουκρανικού λαού («η Ρωσία δεν έχει στόχο την κατοχή. Οι Ουκρανοί θα αποφασίσουν ελεύθερα ποιοι θα τους κυβερνούν»). Με τα όπλα και τις οβίδες κανένας λαός και ποτέ στην Ιστορία δεν αποφάσισε ελεύθερα. Αυτή η εισβολή, αυτές οι στρατιωτικές επιχειρήσεις είναι ιμπεριαλιστικής έμπνευσης (όπως στο Ιράκ, τη Λιβύη, αλλά και πιο παλιά) με θύματα πάντα τον άμαχο πληθυσμό. Με πόνο, θάνατο, προσφυγιά και φτώχεια. Και όλα αυτά γίνονται στην καρδιά μιας Ευρώπης, αδύναμης να διατηρήσει την ειρήνη στο έδαφός της. Αδύναμη (ή αδιάφορη) να αναπτύξει μια πολιτική ειρήνης και ασφάλειας εναντία στα σχέδια για μια «νέα, γεωπολιτική και ενεργειακή γεωγραφία» που διαμορφώνεται από τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και Ρωσία.

Η χώρα μας δεν είναι μακριά από την Ουκρανία. Δεν αναφέρομαι μόνο στις ορατές επιπτώσεις στην παγκόσμια κυκλοφορία του φυσικού αερίου, αλλά και ευρύτερα στη γεωπολιτική ισορροπία που μας αφορά άμεσα. Στο πνεύμα αυτό, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι θέλουμε την Ελλάδα να πρωταγωνιστεί στην επίλυση περιφερειακών συγκρούσεων και διακρατικών περιπλοκών. Αυτή είναι η δύναμή μας. Και τώρα που η ειρήνη δοκιμάζεται, που οι ηγεσίες παίζουν με την τύχη των λαών, είναι η κρίσιμη στιγμή να ακουστεί η φωνή των λαών της Ευρώπης. Να σταματήσει η εισβολή και να επανέλθει στο προσκήνιο η ειρηνευτική πρωτοβουλία. Είναι η κρίσιμη στιγμή για ένα πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο φιλειρηνικό κίνημα. Σε ό,τι αφορά ειδικά την Ελλάδα δεν πρέπει να εμπλακεί με κανέναν τρόπο (αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται στη χώρα) στον πόλεμο.

Να γυρίσουμε στην Ελλάδα και ως μέλος της Αυγής και του ραδιοφώνου «Κόκκινο» θα ήθελα να σας ρωτήσω για το άρθρο του Θανάση Καρτερού στην εφημερίδα, το οποίο συνυπογράφει και ο Παύλος Πολάκης, συμφωνείτε με τη γλώσσα που χρησιμοποιεί  ή θεωρείτε ότι εκφράζει διχαστικές απόψεις;

Δεν είναι δική μου δουλειά να σχολιάζω κάθε δήλωση ή διατύπωση που ειδικά στην εποχή του διαδικτύου συχνά αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις από όσες της αναλογεί. Δική μου δουλειά, και του ΣΥΡΙΖΑ συνολικά, είναι η τεκμηριωμένη και μαχητική αντιπολίτευση να μετασχηματίζεται σε πρόταση για την νέα αρχή που χρειάζεται η χώρα. Αυτή τη στιγμή η ελληνική κοινωνία υποφέρει από την ακρίβεια και είναι η Νέα Δημοκρατία αυτό που επιχειρεί με το γνωστό εργαλείο του κοινωνικού ανταγωνισμού να στρέψει τους μισούς πολίτες εναντίον των άλλων μισών. Δεν θα την ακολουθήσουμε σε αυτόν τον κατήφορο.

Συμφωνείτε με τη δήλωση της Τασίας Χριστοδουλοπούλου που είπε ότι πρέπει να μπουν δικοί σας άνθρωποι σε όλους τους θεσμούς του κράτους;

Νομίζω ότι έχετε παρερμηνεύσει τη σχετική δήλωση. Στον ΣΥΡΙΖΑ λέμε το αυτονόητο: ότι χρειάζεται σύγκρουση με μηχανισμούς που ναρκοθετούν τη δυνατότητα προώθησης προοδευτικών πολιτικών. Υπάρχει πολίτης που διαφωνεί ότι χρειαζόμαστε πιο αποτελεσματική και κοινωνικά προσανατολισμένη κρατική διοίκηση; Δεν είναι για παράδειγμα πρόβλημα ο χρόνος απονομής της δικαιοσύνης; Ο ΣΥΡΙΖΑ απέδειξε το 2015-19 ότι δεν βλέπει το κράτος σαν λάφυρο. Σας θυμίζω ότι σήμερα η αυτοαποκαλούμενη επιτελική κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει εκτινάξει τον αριθμό των μετακλητών και συμβούλων με υψηλότατες συχνά αμοιβές.

Ένας από τους υπογράφοντες για την αποπομπή  της Λίνας Μενδώνη εξαιτίας της υπόθεσης  Λιγνάδη, ο Λάμπρος  Φιλίππου κατηγορείται για 4 βιασμούς και ο εισαγγελέας ζήτησε την  ποινική δίωξη του,θα ήθελα το σχόλιο σας ως προς αυτό. 

Η υπόθεση Λιγνάδη είναι εξαιρετικά σοβαρή. Παραβρέθηκα στην πρώτη μέρα της δίκης και είχα την ευκαιρία να δω από κοντά την προσπάθεια διάφορων κέντρων να παρουσιάσουν τον κύριο Λιγνάδη ως θύμα σκευωρίας. Η θέση μου είναι ξεκάθαρη: με τα θύματα, με τους ανθρώπους που ζούσαν μέσα στο φόβο, με εκείνους και εκείνες που σπάσανε το τείχος της σιωπής. Όποιος και αν είναι ο καταγγελλόμενος ως θύτης, είτε αυτός λέγεται Λιγνάδης είτε Φιλίππου είτε Φιλιππίδης, κλπ.

Λίγο πριν τη συνέντευξή μας έγινε γνωστό ότι πατέρας αυτοκτόνησε γιατί δεν άντεξε τον χλευασμό των συντοπιτών του και θα ήθελα να αναφέρω και την άλλη περίπτωση, αυτή του Στάθη Παναγιωτόπουλου που καταδικάστηκε αλλά η ποινή σε σχέση με αυτό που προκάλεσε είναι τόσο «μικρή» ενώ τα θύματά του θα ζουν μια ζωή με αυτό που τους προκάλεσε, αν γυρνούσατε τον χρόνο πίσω τι θα κάνατε ως αν. υπουργός στον τομέα της Παιδείας;

Νομίζω ότι το κίνημα του me too συνιστά μία ελπιδοφόρο πνοή που έχει ανανεώσει τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα και έχουμε όλοι και όλες να μάθουμε πολλά. Αν λοιπόν γύριζα το χρόνο προς τα πίσω, θα πάλευα ώστε η σχολική εμπειρία να ενσωματώνει, να προβληματίζει και να διδάσκει γύρω από τα ζητήματα του bullying, του revenge porn, της ελευθερίας της σεξουαλικής επιλογής. Και αυτό δεν αφορά μόνο τη σχολική τάξη. Αφορά τις σχέσεις εξουσίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και προφανώς και την καθημερινότητα της εργασίας. Πρώτο βήμα: μία μεγάλη πανεθνική καμπάνια ενημέρωσης και ενδυνάμωσης, εστιασμένη στη νέα γενιά.

Τον τελευταίο καιρό μετά από κινήσεις του πρωθυπουργού έχει αλλάξει το κλίμα στην βρετανική κοινή γνώμη γεγονός που αποτυπώνεται και σε μεγάλα ειδησεογραφικά σαιτ, πιστεύετε ότι θα ευοδωθούν οι προσπάθειες της κυβέρνησης στο μεγάλο αυτό ιστορικό ζήτημα;

Να διαχωρίσουμε τον εντυπωσιασμό από την ουσία. Πάντα υπήρχαν φωνές στη Βρετανία που τόνιζαν την ανάγκη επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα. Όπως άλλωστε στην Ελλάδα δεν υπάρχει κυβέρνηση από την εποχή της Μερκούρη και μετά που να μη διεκδικεί την επιστροφή των μαρμάρων. Και θα μου επιτρέψετε να πω ότι αυτό το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Αφορά μία γενικευμένη αποικιοκρατική πρακτική που τροφοδότησε μουσεία του δυτικού κόσμου με πολιτιστικούς θησαυρούς από κάθε σημείο του πλανήτη. Η  υπόθεση λοιπόν δεν είναι ζήτημα δημοσίων σχέσεων και επιφανειακών εντυπωσιασμών της κυβέρνησης, αλλά ενός συστηματικού αγώνα σε εθνικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο. Είμαι σκεπτική ως προς τις προοπτικές. Αλλά είμαι ταυτόχρονα εξοργισμένη που η ίδια κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα αρχαία που βρίσκονται στη χώρα μας -αναφέρομαι στη Θεσσαλονίκη- ως ένα εμπόδιο που απλά το παίρνεις από το σημείο Χ και το πας στο σημείο Ψ. Αυτή τη στιγμή, η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα των αρχαιολόγων ψέγει -για να το πω ευγενικά- το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού. Αυτό είναι πρόβλημα!

Για τέλος κράτησα την εξίσωση πανδημία και πολιτισμός, έχουν στηριχτεί αρκετά οι καλλιτέχνες για να μπορέσουν να επιβιώσουν;

Η εξίσωση έχει και μια ακόμα παράμετρο: ακρίβεια. Ο πολιτισμός είναι μια υπόθεση που κοστίζει: ρεύμα, υλικά, χαρτί. Οι εργαζόμενοι στον πολιτισμό είναι στον αέρα αυτή τη στιγμή και η κατά τα άλλα λαλίστατη κυρία Μενδώνη δεν έχει πάρει καμία πρωτοβουλία στήριξής τους. Αυτό δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους στον πολιτισμό. Αφορά όλους μας. Η ακρίβεια σημαίνει ότι αύριο το βιβλίο ή το εισιτήριο στο θέατρο θα είναι πιο ακριβό, επιχειρήσεις πολιτισμού θα κλείσουν, η πρόσβαση στα πολιτιστικά αγαθά θα είναι μία μικρή πολυτέλεια. Δεν θα το επιτρέψουμε να συμβεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θα παλέψει για στοχευμένη στήριξη του κόσμου του πολιτισμού, μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές, αύξηση στον κατώτατο μισθό και επιδότηση συγκεκριμένων πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Η ακρίβεια είναι επιλογή της κυβέρνησης. Εμείς διαλέγουμε άλλο δρόμο: τη θωράκιση της κοινωνίας.