Ο εναλλακτικός τουρισμός και η αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης είναι στις άμεσες προτεραιότητές μας

Συνέντευξη στη Λία Λάππα 

Η Σοφία Ζαχαράκη είναι μια γυναίκα που αφήνει το στίγμα της σε όποιο μετερίζι και αν βρίσκεται. Μέχρι στιγμής, ο πρωθυπουργός της έχει εμπιστευτεί θέσεις, όπως Εκπρόσωπος Τύπου της Νέας Δημοκρατίας, Υφυπουργός Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής ενώ, εδώ και έναν χρόνο, είναι Υφυπουργός Τουριστικής Εκπαίδευσης και Ειδικών Μορφών Τουρισμού.

Να αρχίσω από τα δύσκολα. Προαναγγέλθηκε από τον Υπουργό κ. Κικίλια, άρση της υποχρέωσης από τους πολίτες διενέργειας τεστ και επίδειξη μόνο του ευρωπαϊκού πιστοποιητικού εμβολιασμού, κατά την είσοδό τους στη χώρα. Η πανδημία, όμως, δεν έχει κοπάσει ενώ ακόμη υπάρχουν περιοριστικά μέτρα στο εσωτερικό της. Τι απαντάτε σε αυτούς που φοβούνται και ίσως νιώθουν αδικημένοι, καθώς έχουν υποστεί αρκετούς περιορισμούς;

Παρά τις αντιξοότητες, εισερχόμαστε πλέον παγκοσμίως σε μία περίοδο νέας κανονικότητας. Η μία μετά την άλλη οι χώρες με βασικό όπλο τον εμβολιασμό αίρουν περιορισμούς και χαράσσουν από τώρα την στρατηγική τους με βάση το ότι περνάμε από την πανδημική φάση της νόσου στην ενδημική. Ως χώρα έχουμε ακόμη ως πρόκληση την μείωση του αριθμού των απωλειών (που προέρχονται κυρίως από τους μεγαλύτερους σε ηλικία συμπολίτες μας που δεν εμβολιαστήκαν). Όμως τα κρούσματα σταθεροποιούνται με πτωτική τάση και ο αριθμός των διασωληνωμένων μειώνεται σταθερά. Έχουμε δε πλέον πίσω μας δύο χρόνια εμπειρίας αντιμετώπισης του ιού. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το επιτυχημένο τουριστικό άνοιγμα της περσινής χρονιάς, και την έκτοτε σημαντική πρόοδο του εμβολιασμού -όπου μάλιστα η χώρα μας κινήθηκε ταχύτατα ως προς την τρίτη δόση- μας επιτρέπει να αποκαταστήσουμε ταξιδιωτικές ελευθερίες τηρώντας την κόκκινη γραμμή της προστασίας της υγείας όλων. Το ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό Covid, μία ιδέα την οποία πρώτος ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εισηγήθηκε, αποδείχθηκε ένας εξαιρετικός μηχανισμός διευκόλυνσης του ταξιδιού με ασφάλεια, καταλυτικός για την ανάκαμψη του τουρισμού που σημειώθηκε το 2021. Ως εκ τούτου, παραμένει το βασικό μας όπλο και τώρα, στο στάδιο μετάβασης από την πανδημία στην νέα εποχή. Άλλωστε, και για να απαντήσω στο τελευταίο σας ερώτημα, σκοπός μας είναι να αίρουμε περιορισμούς, και να αποκαθιστούμε ελευθερίες. Αυτό που ζήσαμε τα τελευταία δύο χρόνια ήταν μία έκτακτη κατάσταση την οποία πρέπει να ξεπεράσουμε. Και μάλιστα, αυτό είναι ιδιαίτερα αναγκαίο για τον κλάδο του τουρισμού ο οποίος δέχτηκε δυσανάλογο πλήγμα. Και ναι, πλέον μπορούμε να κάνουμε το επόμενο βήμα απελευθέρωσης,  πάντα με ασφάλεια.

Υπάρχουν σκέψεις και για χαλάρωση των πρωτοκόλλων του συνεδριακού τουρισμού. Πως θα επιτευχθεί κάτι τέτοιο ενώ μιλάμε για κλειστούς χώρους με αρκετά άτομα; Και με την ευκαιρία: Αυτό το είδος τουρισμού σε ποιο στάδιο βρίσκεται στην Ελλάδα;

Ο συνεδριακός τουρισμός λόγω της ίδιας της φύσης του, δοκιμάστηκε απίστευτα από την πανδημία. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που χρειάστηκε να αλλάξει ριζικά και να θεμελιωθεί σε νέες βάσεις με την καθιέρωση της υβριδικής διεξαγωγής των συνεδρίων. Σταδιακά και με προσοχή, υπήρξε άρση των περιορισμών, η οποία θα πρέπει να συνεχίσει και τώρα που περνάμε στην επόμενη φάση, τηρώντας πάντοτε την αναγκαία ισορροπία. Για αυτό και ο Υπουργός Τουρισμού Βασίλης Κικίλιας, όπως άλλωστε δήλωσε, θα εισηγηθεί την περαιτέρω άρση περιορισμών. Ο κλάδος του συνεδριακού τουρισμού αφορά εξειδικευμένες κατηγορίες ταξιδιωτών οι οποίοι έχουν μία εξαιρετικά υψηλή κατά κεφαλή ταξιδιωτική δαπάνη, ενώ τα συνέδρια λειτουργούν και ως κόμβοι διάδοσης της καινοτομίας σε τομείς-κλειδιά για την οικονομία. Παράλληλα, διαθέτει ξεχωριστή δυναμική ανάπτυξης για τη χώρα μας, ανάπτυξη που συνάδει και με το πρότυπο του ποιοτικού τουρισμού στο οποίο στηρίζεται η στρατηγική μας για το μέλλον. Γι αυτό είναι ζωτικής σημασίας ο κλάδος να στηριχθεί με την λελογισμένη αποφόρτισή του από περιορισμούς που η πανδημία επέβαλε.

Θα ήθελα να μας αναφέρετε, κυρία Υπουργέ, ενόψει του ανοίγματος της τουριστικής περιόδου, τα περσινά πεπραγμένα, καθώς είναι σημαντικό να αντιληφθούμε τι έγινε αλλά και τι πρέπει να διορθωθεί στον πυλώνα της βαριάς οικονομίας μας που είναι ο τουρισμός.

Το μήνυμα της περσινής χρονιάς είναι ένα και σαφές: κόντρα σε όλες τις αβεβαιότητες και τις δυσκολίες, ο ελληνικός τουρισμός κέρδισε το στοίχημα της ανάκαμψης, και με το παραπάνω. Τα στοιχεία αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες: στο 11μηνο έχουμε υπερβεί το 58% των εσόδων του 2019, τελευταίας χρονιάς πριν την πανδημία και έτους-ρεκορ για το ελληνικό τουρισμό. Σε σχέση με το 2020 μάλιστα, η άνοδος υπερβαίνει το 144%. Παράλληλα, πετύχαμε την ποιοτική αναβάθμιση στην πράξη, με αύξηση πάνω από 25% της ταξιδιωτικής δαπάνης ανά επισκέπτη, γεγονός που συμβάλλει και σε ένα πιο βιώσιμο τουριστικό πρότυπο. Η χώρα μας αναγνωρίζεται από εταίρους, διεθνείς stakeholders  και ανταγωνιστές ως η πρωταθλήτρια της ευρωπαϊκής τουριστικής ανάκαμψης για το 2021, ενώ η άνοδος του τουρισμού υπήρξε ο καταλύτης για την δυναμική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας συνολικά και την κατάκτηση της κορυφαίας θέσης στην Ευρωζώνη με ανάπτυξη 13,4% στο τρίτο- και κατεξοχήν τουριστικό- τρίμηνο. Και όλα αυτά, όπως δεν θα κουραστώ να λέω, δεν έγιναν τυχαία: ήταν προϊόν μεθοδικού σχεδιασμού, σημαντικών ελληνικών πρωτοβουλιών όπως το ψηφιακό πιστοποιητικό που πρότεινε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, διαρκούς συνεργασίας του ιδιωτικού τομέα με τον δημόσιο, τήρησης των δεσμεύσεων για το άνοιγμα στις προθεσμίες που είχαμε θέσει και εμπέδωσης του μηνύματος ότι ο τουρισμός μας άνοιξε, με ασφάλεια για όλους. Με αυτήν την παρακαταθήκη και σκληρή δουλειά, μπορούμε βάσιμα να αισιοδοξούμε για ένα ακόμη καλύτερο 2022.

Στις άμεσες προτεραιότητες για το μέλλον ξεχωρίζω 2: τον εμπλουτισμό του τουριστικού μας προϊόντος με αυθεντικές επιλογές -ειδικά εναλλακτικού τουρισμού-, και την αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης. Στον εναλλακτικό τουρισμό προωθούμε με έμφαση μορφές που μπορούν να μας δώσουν ποιοτικό πλεονέκτημα όπως στην γαστρονομία -όπου πετύχαμε την ένταξη της Θεσσαλονίκης στις Δημιουργικές Πόλεις Γαστρονομίας της UNESCO-, στον αγροτουρισμό – όπου τον Σουφλί επελέγη ως ένα από τα Best Tourism Villages του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και η Δυτική Σάμος εντάχθηκε στο Πρόγραμμα Αναβάθμισης- ή στον οινοτουρισμό – με τη διοργάνωση ενός πανελλαδικού οδοιπορικού εκδηλώσεων και συνεδρίων σε Σαντορίνη, Δυτική Μακεδονία και προσεχώς στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη. Σύντομα θα έχουμε πλέγμα δράσεων για τον αλιευτικό τουρισμό αλλά συνεχίζουμε τη δουλειά που ξεκινήσαμε το 2021 σε πολλές μορφές τουρισμού. Σημαντικό εργαλείο μας ο πρόσφατος νόμος του Υπουργείου Τουρισμού αλλά και η σημαντική μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του ΙΝΣΕΤΕ για τη στρατηγική για τον ελληνικό Τουρισμό 2030.  Στην τουριστική εκπαίδευση, είναι αναγκαίο να μεριμνήσουμε για την κάλυψη των μεγάλων αναγκών του σήμερα και ιδιαίτερα του αύριο για υψηλά καταρτισμένο προσωπικό. Έτσι προωθούμε την δημιουργία τουριστικής Ακαδημίας με δυνατότητα λειτουργίας και ξενόγλωσσης σχολής στην Ελλάδα έχοντας λάβει τεχνική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυξάνουμε τις δυνατότητες της μετεκπαίδευσης και πρακτικής άσκησης με περισσότερες θέσεις και επιλογές, και ξεκινάμε ένα ευρύ πρόγραμμα επανακατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων για 20.000 εργαζόμενους στον τουρισμό και ανέργους. Και σε όλα αυτά, αξιοποιούμε την μεγάλη εθνική ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης, εντάσσοντας στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» έργα ύψους άνω των 300 εκ. € για τουρισμό, εκ των οποίων άνω των 100 εκ. για τον ορεινό τουρισμό, τον αγροτουρισμό και τη γαστρονομία, τον τουρισμό υγείας και ευεξίας, τον καταδυτικό τουρισμό, το ποσό άνω των 100 εκ. τους τουριστικούς λιμένες και άνω των 46 εκ. για το ανθρώπινό  μας δυναμικό. Σημαντική θα είναι και η πρωτοβουλία που λαμβάνεται για τον προσβάσιμο τουρισμό με το ποσό που ξεπερνά τα 10 εκατ για έργα προσβασιμότητας σε ελληνικές παραλίες.

Κυρία Ζαχαράκη, είστε αρμόδια για τις ειδικές μορφές τουρισμού. Θα ήθελα να μας μιλήσετε για τις καμπάνιες που κάνετε από το υπουργείο Τουρισμού σε Ελλάδα και εξωτερικό και αφορούν τον χειμερινό τουρισμό.

Την φετινή χρονιά εγκαινιάσαμε με τον ΕΟΤ μία για πρώτη φορά τόσο στοχευμένη διεθνή καμπάνια για τον χειμερινό τουρισμό με τον τίτλο “Greece does have a winter”, και παράλληλα για το ελληνικό κοινό με τίτλο «Ζήσε την Ελλάδα και τον χειμώνα». Σκοπός μας είναι η ουσιαστική ανάδειξη της άλλης, της λιγότερο γνωστής όψης του τουρισμού της χώρας με τις αρκετές ανεξερεύνητες δυνατότητες ποιοτικών ταξιδιωτικών εμπειριών και το χειμώνα. Η καμπάνια μας είναι στοχευμένη σε αγορές στόχους, έχει τρίμηνη διάρκεια και έχει δυναμικό χαρακτήρα. Άρα πλέον η χώρα μας έχει καμπάνιες που προβάλλουν τους πανέμορφους προορισμούς της όλο τον χρόνο. Αλλά δεν μένουμε μόνο στην προβολή. O ορεινός και χειμερινός τουρισμός είναι και στις προτεραιότητές μας στο Ταμείο Ανάκαμψης, με 46 εκ. € για υποδομές χιονοδρομικών κέντρων,  ορεινών καταφυγίων και μονοπατιών. Επίσης, με βάση έρευνα που διεξήγαγαν υπηρεσίες του Υπουργείου, συγκροτούμε ομάδα εργασίας για τη μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξης του ορεινού τουρισμού, ενώ πρόσφατα υπογράψαμε μνημόνιο συνεργασίας με Υπουργείο Περιβάλλοντος, ΟΦΥΠΕΚΑ και την Dianeosis, για την ανάπτυξη Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Οργάνωσης και Ανάπτυξης του Τουρισμού στις Περιοχές του Δικτύου Natura 2000, που αποτελούν τομέα ιδιαίτερης σημασίας για τον ορεινό τουρισμό, σε συνδυασμό με τον οικοτουρισμό. Πιστεύουμε πολύ στις δυνατότητές του ορεινού και χειμερινού τουρισμού και ιδιαίτερα στην επίδραση που μπορεί να έχει στην επέκταση της τουριστικής περιόδου και στη διάχυση της τουριστικής ανάπτυξης σε όλη την ελληνική επικράτεια, που αποτελούν κεντρικούς μας στόχους.

Το 2022 αναμένεται να είναι χρονιά ρεκόρ όσον αφορά στις κρουαζιέρες από το εξωτερικό στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει και η χώρα μας να είναι έτοιμη σε υποδομές, προσωπικό και υπηρεσίες να ανταποκριθεί σε τέτοιο βαθμό για να μην χαθεί αυτή η ανάκαμψη;

Είναι γεγονός ότι η κρουαζιέρα ανακάμπτει και μάλιστα ιδιαίτερα δυναμικά Φέτος ξεκινήσαμε νωρίτερα – ήδη 5 Φεβρουαρίου κατέφθασε στη Θεσσαλονίκη το πρώτο κρουαζιερόπλοιο ενώ το 2021 η δραστηριότητα ξεκίνησε στις 29 Ιουνίου, ενώ αναμένεται το 50% να αποτελεί homeporting, αυξάνοντας κατακόρυφα την προστιθέμενη αξία της κρουαζιέρας στην εθνική οικονομία. Στη Θεσσαλονίκη μάλιστα ο αριθμός των προγραμματισμένων αφίξεων κρουαζιερόπλοιων αυξάνεται το 2022 σε 55 από 17 το 2021 και μόλις έξι το 2019! Ο Πειραιάς περιμένει πάνω από 700 κρουαζιερόπλοια με άνω του 60% να αποτελεί homeport. To 2019 πριν την πανδημία το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας υποδέχτηκε 622 κρουαζιερόπλοια.  Ως προς τις υποδομές, είναι πράγματι και εδώ το πλέον ουσιώδες ζήτημα. Γίνεται συνειδητή προσπάθεια μείωσης της γραφειοκρατίας και υπέρβασης των εμποδίων, όπως έγινε στις περιπτώσεις της Σύμης και του Ναυπλίου. Και φυσικά η αναβάθμιση των τουριστικών λιμενικών μας υποδομών έχει περίοπτη θέση στα έργα του Ταμείου Aνάκαμψης με άνω των 160 εκ € να διατίθενται για αυτό το σκοπό.  Χρειάζεται χρόνος για να καρποφορήσει πλήρως αυτή η προσπάθεια. Όμως ήδη μέσα σε αυτό το έτος θα δούμε την ελληνική κρουαζιέρα να κινείται σε τροχιά δυναμικής ανάκαμψης, η οποία τα επόμενα χρόνια θα κλιμακωθεί. Η χώρα μας έχει απεριόριστο ανεξερεύνητο ενδιαφέρον για επισκέπτες κρουαζιέρας από όλο τον κόσμο.