«Δίκαιο εθνικό αίτημα. Δίκαιη διεκδίκηση στο όνομα της οικουμενικότητας του μνημείου του Παρθενώνα»

Η διεκδίκηση του επαναπατρισμού και της επανένωσης των γλυπτών του Παρθενώνα από την Ελλάδα, χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, αμέσως μετά, δηλαδή, από την ίδρυση του νεότερου ελληνικού κράτους. Γνωρίζουμε όλοι ωστόσο ότι, το δίκαιο αυτό διαχρονικό μας αίτημα έλαβε ηχηρές διαστάσεις από την προσωπικότητα της Μελίνας Μερκούρη, η οποία ως υπουργός Πολιτισμού ανέδειξε την ανάγκη ενοποίησης των Γλυπτών, στο όνομα της οικουμενικότητας του Παρθενώνα, κινητοποιώντας, με τον τρόπο αυτό τη διεθνή κοινότητα.

Στη βάση αυτή ακριβώς, οφείλουμε και να αναδείξουμε το γεγονός ότι η επανένωση των Γλυπτών δεν πρόκειται για μία περίπτωση επαναφοράς ενός σπάνιου έργου τέχνης ή ενός μεμονωμένου κειμηλίου που φυγαδεύτηκε από τη χώρα. Πρόκειται για μία κίνηση αποκατάστασης του συγκλονιστικού ακρωτηριασμού ενός μνημείου - συμβόλου του Δυτικού Πολιτισμού και της ιστορίας του, αφού ο πολιτισμός της κλασικής εποχής αποτέλεσε για το δυτικό κόσμο ορόσημο της διαχρονικής ηθικής και πολιτιστικής εξέλιξής του.

Είναι σαφές, λοιπόν, ότι η επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα δεν αποτελεί απλώς ένα δίκαιο εθνικό αίτημα. Είναι μία δίκαιη διεκδίκηση στο όνομα της ακεραιότητας και της οικουμενικότητάς του μνημείου, που όσο παραμένει διασπασμένο, παραμένει και αλλοιωμένο. Για τον λόγο αυτό άλλωστε, πολλές, διεθνούς φήμης προσωπικότητες του εξωτερικού έχουν εκφραστεί δημόσια υπέρ της προοπτικής αυτής, ενώ ξένες εθνικές και διεθνείς επιτροπές διεκδίκησης, αναπτύσσουν στην κατεύθυνση αυτή, επί σειρά ετών, αξιόλογη δράση. Διότι τα γλυπτά του Παρθενώνα δεν είναι αυθύπαρκτα έργα τέχνης, αλλά μέρη ενός ενιαίου και αδιαίρετου συνόλου - του Παρθενώνα. Ενός μνημείου που ταυτόχρονα με την πανανθρώπινη αξία του, αποτελεί ίσως το σημαντικότερο σύμβολο διασύνδεσης των σύγχρονων Ελλήνων με τους προγόνους τους. Η οριστική, επομένως, ένωση με τον φυσικό τους τόπο είναι πάνω από όλα ζήτημα ηθικό και όχι αμιγώς νομικό.

Αλλά ακόμη και αν το προσεγγίσουμε σε νομική βάση, η επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα αποτελεί και την επίσημη θέση της UNESCO, με βάση «την Αρχή της Διατήρησης της Ακεραιότητας των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς». Στη βάση αυτή, για πρώτη φορά, τον περασμένο Σεπτέμβριο, έγινε ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα από την Διακυβερνητική Επιτροπή της UNESCO για την Προώθηση της Επιστροφής των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσης ή την Αποκατάστασή τους σε περίπτωση Παράνομης Ιδιοποίησης (ICPRCP). Πρόκειται για μια ομόφωνη, ισχυρή απόφαση που αναγνωρίζει ότι «η υπόθεση έχει διακυβερνητικό χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, η υποχρέωση επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα αφορά απολύτως την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου». Στην εξέλιξη αυτή, η συμβολή του νέου διευθυντή του μουσείου της Ακρόπολης, Καθηγητή Νίκου Σταμπολίδη, υπήρξε καθοριστική.

Η βαρύτητα της απόφασης αυτής αποδομεί πλήρως την πάγια και αναχρονιστική τακτική του Ηνωμένου Βασιλείου να υποβαθμίζει το υψίστης σημασίας αυτό πολιτιστικό ζήτημα σε επίπεδο διαχείρισής του από το Βρετανικό Μουσείο.

Είναι βέβαιο ότι οι εξελίξεις αυτές είναι εξαιρετικά σημαντικές και ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την αδιαμφισβήτητη μεταστροφή της βρετανικής κοινής γνώμης υπέρ του επαναπατρισμού των γλυπτών του Παρθενώνα. Το πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας «Times» του Λονδίνου αποτυπώνει πλήρως τη μεταστροφή αυτή, και κάνει τη συγκυρία ακόμη πιο πρόσφορη, ώστε το Ηνωμένο Βασίλειο να ανοίξει έναν καλόπιστο διάλογο με τη χώρα μας, που θα δρομολογήσει θετικές εξελίξεις.

Επίσης, είναι η κατάλληλη στιγμή για την ελληνική κυβέρνηση να εντείνει ακόμα περισσότερο τις προσπάθειες και τις πρωτοβουλίες της. Αξιοποιώντας ακόμη πιο δυναμικά τον τομέα της πολιτιστικής διπλωματίας και του διεθνούς διαλόγου, με στόχο να αθροίσουμε περισσότερες δυνάμεις σε αυτή την σπουδαία προοπτική. Αυτή η μεγάλη προσπάθεια, που βρίσκει κάθε μέρα καινούργιους υποστηρικτές, ενώνει δυνάμεις, συνθέτει φωνές, εκφράζει όλους τους Έλληνες και τις Ελληνίδες στο όνομα της πανανθρώπινης αξίας του Παρθενώνα. Αξίζει να δώσουμε αυτή τη μάχη όλες και όλοι μαζί.

*Άρθρο της Όλγας Κεφαλογιάννη, Βουλευτή Α' Αθηνών της Νέας Δημοκρατίας, για το Ελλάδα 24