Α. Κόπτσης: Η Παιδεία Αλλάζει #ΣτηνΠράξη,166 νέα σύγχρονα προγράμματα σπουδών για όλα τα παιδιά

Οι καταιγιστικές επιστημονικές εξελίξεις αλλά και οι αναδυόμενες απαιτήσεις της κοινωνίας κατέστησαν αναγκαία την αναμόρφωση των Προγραμμάτων Σπουδών που είναι η ραχοκοκαλιά της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών στηρίζονται στη βάση των σύγχρονων επιστημονικών δεδομένων, καθώς και σε σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις που προάγουν τη βιωματική και συμμετοχική εκπαίδευση.Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής είχε τη συνολική εποπτεία του σημαντικού αυτού έργου, το οποίο εκπονήθηκε από επιστημονικά άρτιες και αξιοκρατικά επιλεγμένες ομάδες.

Τα Προγράμματα Σπουδών καθορίζουν το τι, το πώς και το γιατί της μαθησιακής διαδικασίας για κάθε μάθημα, κάθε τάξης, κάθε βαθμίδας. Οι άξονες εκσυγχρονισμού των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών είναι τρεις:Πρώτον, αλλάζει ο διδακτικός σχεδιασμός των Προγραμμάτων Σπουδών, καθώς τίθενται στο επίκεντρο ο μαθητής και όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζει, να κατανοεί και να μπορεί να εφαρμόσει μετά το μάθημα.Για παράδειγμα, αντί ο μαθητής να αποστηθίσει ιστορικά γεγονότα, καλείται να συμμετέχει σε δραστηριότητες που θα του επιτρέψουν να αντιληφθεί τη σημασία των γεγονότων, τα αίτια και τις συνέπειές τους, με το να υποδυθεί, για παράδειγμα, ο ίδιος το ιστορικό πρόσωπο σε ένα παιχνίδι ρόλων ή να συντάξει μια επιστολή εκ μέρους του προσώπου αυτού. Επιπλέον, διαφυλάσσεται η συνέχεια και η συνοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία, μέσω της μετατόπισης από την «ύλη» σε θεματικά πεδία που παραμένουν σταθερά ως προς το περιεχόμενο, διαφοροποιούνται όμως ως προς τον βαθμό εμβάθυνσης από τάξη σε τάξη και από βαθμίδα σε βαθμίδα.

Δεύτερον, το περιεχόμενο των Προγραμμάτων Σπουδώνεμπλουτίζεται και προσαρμόζεται στις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις και κοινωνικές ανάγκες. Για παράδειγμα, στη Φυσική εισάγονται οι εφαρμογές της κβαντικής θεωρίας και στα Μαθηματικά ενισχύονται τα στοχαστικά μαθηματικά. Παράλληλα, γενικεύεται η διαθεματικότητα και η διεπιστημονικότητα σε όλα τα γνωστικά πεδία. Για παράδειγμα, στη Φιλοσοφία εντάσσονται θεματικές εφαρμοσμένης ηθικής, η βιοηθική και η ηθική στην τεχνητή νοημοσύνη. Τέλος, ενισχύεται η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη και την αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα. Ενδεικτικά, στην Πληροφορική, οι μαθητές θα κατανοούν υπαρκτά προβλήματα και θα προτείνουν λύσεις με τη χρήση των κατάλληλων υπολογιστικών εργαλείων. Έτσι, ο μαθητής θα κληθεί να αναπαραστήσει με κατάλληλο λογισμικό τα δεδομένα για τις αλλαγές στη θερμοκρασία και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε έναν τόπο και να συγκρίνει τους ρυθμούς μεταβολής τους, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.

Τρίτον, γενικεύεται η ψηφιακή διάσταση των Προγραμμάτων Σπουδών. Αυτό σημαίνει ότι ενσωματώνονται οι ψηφιακές τεχνολογίες και ο ψηφιακός εγγραμματισμός σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα, και διαμορφώνεται πλούσιο ψηφιακό υλικό. Για παράδειγμα, στα μαθήματα Μελέτη Περιβάλλοντος, Γεωγραφία και Γεωλογία-Γεωγραφία, οι μαθητές θα μπορούν να συμμετέχουν σε εικονικές περιηγήσεις ανά τον κόσμο και να εξασκούνται στη χαρτογραφία, αξιοποιώντας ψηφιακά εργαλεία. Επιπλέον, αποτυπώνονται ψηφιακά τα ίδια τα Νέα Προγράμματα Σπουδών.

Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών έχουν ως βασικό μήνυμα το τρίπτυχο: Σκέφτομαι – Συμμετέχω – Εξελίσσομαι. Στοχεύουν, συνεπώς,στη διαμόρφωση ενός σχολείου που εμπνέει, ευαισθητοποιεί και ενεργοποιεί τη σχολική κοινότητα. Ένα σχολείοελκυστικό πουόχι μόνο κεντρίζει το ενδιαφέρον των μαθητών,αλλά ενθαρρύνει και ενδυναμώνει και τους εκπαιδευτικούς, ώστε να οραματιστούν και να πρωτοτυπήσουν.

Αλέξανδρος Κόπτσης

Γ.Γ. Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής