Γιατί όλοι βλέπουν το Squid Game; Η ψυχίατρος Γεωργία Μπαλτά απαντά

Το Squid Game, το Παιχνίδι του καλαμαριού, είναι επισήμως η σειρά με τη μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία του Netflix. Πρόκειται για ένα κορεατικό δράμα, που κατόρθωσε να προσελκύσει 111 εκατομμύρια θεατές στις πρώτες 28 ημέρες προβολής του. Το σενάριο διαπραγματεύεται την ιστορία μιας ομάδας ενηλίκων, οι οποίοι δέχονται να συμμετάσχουν σε μια σειρά παιδικών παιχνιδιών, προκειμένου να κερδίσουν ένα τεράστιο χρηματικό έπαθλο. Για όσους, όμως, δεν τα καταφέρουν, το τίμημα είναι ή ίδια τους η ζωή.

Αναρωτιέμαι: Πού οφείλεται η τεράστια επιτυχία αυτού του βάναυσου θρίλερ επιβίωσης; Είναι γιατί το σενάριο χρειάστηκε ένα χρόνο για να γραφτεί; Είναι γιατί η παραγωγή δεν είναι φτηνή; Δεν μου αρκούν αυτοί οι λόγοι. Και άλλες σειρές απαιτήσαν χρόνο και χρήμα για να γυριστούν, χωρίς να σημειώσουν τέτοια νούμερα τηλεθέασης. Πρέπει να υπάρχει ένας άλλος λόγος, πιο κρυμμένος, πιο βαθύς, σχεδόν μυστικός, με άλλα λόγια πιο ψυχολογικός, για να εξηγήσει αυτό το φαινόμενο.

Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να δούμε περί τίνος πρόκειται. Οι πρωταγωνιστές παίρνουν μέρος σε μία σειρά από παιδικά παιχνίδια. Με άλλα λόγια οι θεατές – ενήλικες όλοι – βλέποντας τη σειρά, θυμούνται την παιδική τους ηλικία. Ξαναπαίζουνε, μαζί με τους πρωταγωνιστές της σειράς, τα παιχνίδια που παίζανε όταν ήτανε μικρά παιδιά. Παλινδρομούν, όπως λέμε, πίσω στην παιδική τους ηλικία και έτσι ξαναβρίσκουν τα συναισθήματά που ένιωθαν τότε: χαρά, ενθουσιασμός, ανυπομονησία, πάθος για ανακάλυψη. Και μαζί μ’ αυτά η ξεγνοιασιά της παιδικής ηλικίας.

Ή μήπως όχι; Ασφαλώς και όχι! Η παιδική ηλικία βασανίζεται από πολύ μεγάλα άγχη. Το άγχος του αποχωρισμού, το άγχος του θανάτου, το άγχος του διαμελισμού, το άγχος της τιμωρίας. Όλα αυτά μας ταλαιπωρούν, όταν είμαστε παιδιά και αφήνουν μέσα μας ένα ίχνος, μία μνήμη συναισθηματική αυτής της ηλικίας. Αυτή η μνήμη είναι πολύ έντονη και μας ακολουθεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας, ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποιούμε. Μας καθορίζει σαν ενήλικες και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε καθημερινά στις διάφορες καταστάσεις της ζωής μας.

Αυτές ακριβώς οι συναισθηματικές μνήμες - θετικές και αρνητικές - είναι που κάνουν το παιχνίδι του καλαμαριού τόσο ελκυστικό για τους ενήλικες. Παρακολουθώντας τη σειρά, ταυτίζονται με τους πρωταγωνιστές και είναι σαν να ξαναζούνε την παιδική τους ηλικία, όντας ενήλικες. Αγωνίζονται, προσπαθούν, παίζουν, διασκεδάζουν μαζί τους και ταυτόχρονα φοβούνται ότι θα τιμωρηθούν και εξαφανιστούν. Με τα καθαρά συναισθήματα της παιδικής τους ηλικίας… τα συναισθήματα τα έντονα, τα άγρια, τα βασανιστικά.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το μυστικό της επιτυχίας του παιχνίδιου του καλαμαριού: ότι οι τηλεθεατές παρακολουθούν ενήλικες να παίζουν παιδικά παιχνίδια, ίδια με αυτά που παίζανε και οι ίδιοι όταν ήτανε παιδιά. Εάν οι πρωταγωνιστές παίζανε άλλα παιχνίδια, όπως για παράδειγμα συνέβαινε στο survivor, η σειρά δεν θα ασκούσε τέτοια τόσο μεγάλη έλξη στους τηλεθεατές. Είναι η ανάμνηση της παιδικότητάς και των συναισθημάτων τους που τους μαγνητίζει και τους φανατίζει. Όλοι έχουμε ένα παιδί μέσα μας, το παιδί της παιδικής μας ηλικίας. Όλοι νοσταλγούμε κάποια στιγμές τα χρόνια που ήμασταν παιδιά. Το παιχνίδι του καλαμαριού ακουμπάει σε αυτή την ευαίσθητη και πιο αόρατη πλευρά μας, χαρίζοντας μια προσωρινή ψευδαίσθηση και μια προσωρινή απόλαυση...